Γρηγόρης Τσουκαλᾶς: Ἱδρυτὴς καὶ Συντονιστὴς τοῦ starconsciousness.blogspot.com. Ἐρευνητής, Ἀρθρογράφος καὶ Ἀναλυτὴς σὲ γεωπολιτικοὺς ἱστότοπους ὅπως τὸ militaire.gr, τὸ slpress.gr κ.ἀ.

Ἡ στρατηγικὴ προπαγάνδας στὰ τηλεοπτικὰ δίκτυα ἑδράζεται στὸν συνδυασμὸ τῆς πολιτικῆς ἐπικοινωνίας καὶ τῆς στρατηγικῆς τῶν ΜΜΕ, μὲ ἀπώτερο σκοπὸ τὴ χειραγώγηση τῆς κοινῆς γνώμης. Κεντρικὸ ρόλο παίζει ἡ συνεχὴς ἐπανάληψη (Ad Nauseam: λατινικὴ φράση ποὺ σημαίνει «μέχρι ναυτίας») μηνυμάτων, ὥστε αὐτὰ νὰ «διεισδύσουν» στὴ συνείδηση τῶν μαζῶν καὶ νὰ γίνουν ἀποδεκτὰ ὡς θέσφατα. Παράλληλα, ἡ χρήση συναισθηματικὰ φορτισμένης γλώσσας καὶ εἰκόνων ποὺ προκαλοῦν φόβο, ὀργὴ ἢ ἐλπίδα, ἀποσκοπεῖ στὴν παράκαμψη τῆς λογικῆς ἀνάλυσης.

Μιὰ ἄλλη συχνὴ τεχνικὴ εἶναι ἡ δημιουργία τῆς ψευδαίσθησης τῆς πλειοψηφίας (Bandwagon), ὅπου τὸ κοινὸ πείθεται ὅτι «ὅλοι συμφωνοῦν», ἐνθαρρύνοντας τοὺς τηλεθεατὲς νὰ ἀκολουθήσουν μιὰ προδιαγεγραμμένη πορεία. Αὐτὸ ἐνισχύεται μὲ τὴ χρήση «λαμπερῶν γενικοτήτων», δηλαδὴ ἀόριστων ἀλλὰ θετικὰ φορτισμένων ὅρων ὅπως «ἐλευθερία» καὶ «πρόοδος», καθὼς καὶ μὲ τὸν στοχευμένο προγραμματισμὸ ἐκπομπῶν καὶ διαφημίσεων γιὰ τὴ μέγιστη ἔκθεση τοῦ κοινοῦ στὰ ἐπιθυμητὰ μηνύματα.

Ἡ Περίπτωση τῆς Τουρκίας: Μυθοπλασία καὶ «Ξένοι Δάκτυλοι»

Στὴν Τουρκία, ἡ κρατικὴ τηλεόραση (TRT) ἐπενδύει ὑπέρογκα ποσὰ σὲ ἱστορικὰ δράματα ποὺ προωθοῦν τὶς ἀξίες του Νέο-Ὀθωμανικοῦ καὶ τοῦ συντηρητικοῦ Ἰσλάμ. Χαρακτηριστικὸ παράδειγμα ἀποτελεῖ πρόσφατη παραγωγὴ (2023-2024), ἡ ὁποία παρουσιάζει ἕναν χαρακτῆρα ποὺ προσομοιάζει στὸν φυλακισμένο ἀκτιβιστὴ Osman Kavala ὡς «ἐχθρὸ τοῦ κράτους» καὶ πράκτορα ξένων συμφερόντων, στοχεύοντας στὴν ποινικοποίηση τῆς διαφωνίας.

Ταυτόχρονα, φιλοκυβερνητικὰ κανάλια (π.χ. CNN Türk) ἐπιστρατεύουν τὴ ρητορικὴ τῶν «ξένων δακτύλων» γιὰ νὰ ἑρμηνεύσουν ἐσωτερικὰ προβλήματα. Σχολιαστὲς ἔχουν φτάσει στὸ σημεῖο νὰ ἀποδώσουν φυσικὲς καταστροφὲς σὲ γαλλικὰ ἐρευνητικὰ πλοῖα ἢ τὴν πανδημία στὴ CIA, ἀποσείοντας κάθε εὐθύνη ἀπὸ τὴν κυβέρνηση.

Ἀντιαμερικανισμὸς καὶ Γεωπολιτικὴ Προπαγάνδα

Ἡ προπαγάνδα κατὰ τῶν ΗΠΑ εἶναι ἰδιαίτερα στοχευμένη, μὲ τὸ 77% τῶν Τούρκων πολιτῶν νὰ ἐκφράζει πλέον ἀντιαμερικανικὰ αἰσθήματα. Στὴ σειρὰ «Akıncı», μιὰ ὁμάδα κακῶν ὑπὸ τὸ ὄνομα «The Fivers» ἐλέγχει τὸ ἀμερικανικὸ «βαθὺ κράτος», παραπέμποντας στὴ φράση τοῦ Ἐρντογὰν «Ὁ κόσμος εἶναι μεγαλύτερος ἀπ’ τους πέντε!». Ἀντίστοιχα, στὴ σειρὰ «Teşkilat» (Ἡ Ὀργάνωση), πράκτορες τῆς CIA παρουσιάζονται νὰ στηρίζουν τρομοκρατικὲς ὀργανώσεις στὰ σύνορα τῆς χώρας, ἐνισχύοντας τὸ ἀφήγημα ὅτι οἱ ΗΠΑ ἐπιβουλεύονται τὴν τουρκικὴ ἐδαφικὴ ἀκεραιότητα.

Προστασία ἀπὸ τὴ Χειραγώγηση:

Οἱ ἀναλυτὲς προτείνουν τὴν ἀναζήτηση «θυλάκων ἀνεξαρτησίας» στὴν ἐνημέρωση καὶ τὸν ἐντοπισμὸ σημαδιῶν ὅπως ἡ ἀπουσία ἀντιλόγου ἢ ἡ τεχνητὴ δημιουργία αἰσθήματος ἐπείγοντος χωρὶς συγκεκριμένα στοιχεῖα.

*

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΜΕ ΤΟ ΘΕΜΑ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ:

I. Mass media in Turkey (Wikipedia): Παρέχει μιὰ γενικὴ ἐπισκόπηση τοῦ τουρκικοῦ ραδιοτηλεοπτικοῦ τοπίου καὶ τοῦ ρόλου τοῦ RTÜK στὸν ἔλεγχο τοῦ περιεχομένου.

II. «Propaganda and Media Manipulation in AKP’s Turkey» (Academia.edu): Ἀνάλυση τῶν μεθόδων ποὺ χρησιμοποιεῖ τὸ κυβερνῶν κόμμα γιὰ τὴ διαμόρφωση τῆς κοινῆς γνώμης μέσῳ τῶν ἐγχώριων ΜΜΕ.

III. «Where news could not inspire change: TRT World as a party mouthpiece» (Sage Journals): Μιὰ κριτικὴ μελέτη ποὺ ἐξετάζει πῶς τὸ ἀγγλόφωνο δίκτυο TRT World λειτουργεῖ ὡς ὄργανο δημόσιας διπλωματίας καὶ προπαγάνδας τοῦ κράτους στὸ ἐξωτερικό.