τοῦ Χρήστου Κατσέα

Ἐδῶ ἀκριβῶς τελειώνουν τὰ παραμύθια περὶ διεθνοῦς δικαίου. Διεθνὲς δίκαιο ὑπάρχει μόνο ὅταν συμπίπτει μὲ τὰ συμφέροντα τῶν ἰσχυρῶν. Ὅταν δὲν συμπίπτει, μετατρέπεται σὲ ρητορικὸ σκιάχτρο. Οἱ πόλεμοι δὲν γίνονται γιὰ ἀξίες – οἱ ἀξίες εἶναι γιὰ τὶς ἐπετείους καὶ τὰ μνημόσυνα. Γίνονται γιὰ ἰσολογισμούς. Καὶ τὰ πτώματα βαφτίζονται «παράπλευρες ἀπώλειες!», γιὰ νὰ μὴ χαλάσει ἡ αἰσθητικὴ τῆς παγκόσμιας τάξης.

Ὁ ἀληθινὸς ἀντιπολεμικὸς λόγος δὲν εἶναι λυρικὸς· εἶναι ἀπογυμνωτικός. Δὲν κλαίει γιὰ τὴν εἰρήνη· δείχνει τὸν μηχανισμὸ τοῦ πολέμου. Καὶ ὁ μηχανισμὸς αὐτὸς εἶν’ ἁπλὸς σὰν στρατιωτικὸ παράγγελμα: ἢ εἶσαι ἰσχυρὸς ἢ εἶσαι χρήσιμος. Ἂν δὲν εἶσαι τίποτα ἀπ’ τὰ δύο, ἐξαφανίζεσαι! Τὰ κράτη δὲν ἔχουν φίλους. Ἔχουν ἀνάγκες. Καὶ ὅποιος μιλᾶ γιὰ φιλία στὴν πολιτική, ἑτοιμάζεται νὰ θρηνήσει!

Τὸ ἰδεατό, λένε οἱ σοβαροὶ ρεαλιστές, εἶναι νὰ συνδυάζεις ἰσχὺ καὶ συμμαχίες. Σωστά. Ἀλλὰ ὑπάρχει κ’ ἕνας ἄγραφος ὅρος: νὰ μὴ σὲ θεωροῦν δεδομένο. Τὸ δεδομένο κράτος εἶναι τὸ ἀναλώσιμο κράτος. Κ’ ἐδῶ φτάνουμε στὰ καθ’ ἡμᾶς. Μιὰ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ ποὺ ἐπενδύει στὴ δουλοπρέπεια, ποὺ ἐπαίρεται γιὰ τὴν ὑπακοή της, ποὺ συγχέει τὴ συμμαχία μὲ τὴν ὑποτέλεια, καταλήγει νὰ μὴν εἶναι οὔτε χρήσιμη οὔτε ὑπολογίσιμη. Εἶν’ ἁπλῶς εὔκολη. Καὶ τὸ εὔκολο, στὴν Ἱστορία, δὲν ἐπιβιώνει. Θυσιάζεται χωρὶς τύψεις.

Ὁ πόλεμος, λοιπόν, δὲν εἶν’ ἀτύχημα. Εἶναι συνέπεια. Συνέπεια ἑνὸς κόσμου ὅπου τὸ νόμισμα ἀξίζει περισσότερο ἀπ’ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸ βαρέλι πετρελαίου περισσότερο ἀπὸ μιὰ κοινωνία. Κι ἂν ὑπάρχει ἕνα καθῆκον γιὰ ὅσους ἀκόμη μιλοῦν, δὲν εἶναι νὰ ὡραιοποιοῦν οὔτε νὰ καθησυχάζουν. Εἶναι νὰ χαλᾶνε τὴν εἰκόνα. Ὁ ρεαλισμὸς ποὺ λησμονεῖ τὴν ἀλήθεια δὲν εἶναι σοφία, εἶναι ψυχρὸς κυνισμὸς μὲ κοστούμι. Κ’ ἡ σιωπὴ σὲ καιροὺς σὰν κι αὐτοὺς δὲν εἶν’ ἀθωότητα – εἶναι συμμετοχὴ στὸ Ἔγκλημα!