Γρηγόρης Τσουκαλᾶς: Ἱδρυτὴς καὶ Συντονιστὴς τοῦ starconsciousness.blogspot.com. Ἐρευνητής, Ἀρθρογράφος καὶ Ἀναλυτὴς σὲ γεωπολιτικοὺς ἱστότοπους ὅπως τὸ militaire.gr, τὸ slpress.gr κ.ἀ.

Ὁ κινηματογράφος ἔχει χρησιμοποιηθεῖ ὡς μέσο προπαγάνδας ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τῆς ὕπαρξής του, μὲ σκοπὸ νὰ ἐπηρεάσει τὶς ἀπόψεις καὶ τὴ συμπεριφορὰ τοῦ κοινοῦ. Ἡ προπαγάνδα στὸν κινηματογράφο διαδραματίζει σημαντικὸ ρόλο στὴν ἱστορία του· μπορεῖ νὰ εἶναι ἄμεση ἢ ἔμμεση καὶ συχνὰ συνδέεται μὲ πολιτικά, κοινωνικὰ ἢ ἰδεολογικὰ μηνύματα.

Ἂς μὴν ξεχνᾶμε πὼς ἡ προπαγάνδα εἶναι ἕνα εἶδος ἐπικοινωνίας ποὺ χρησιμοποιεῖται γιὰ τὴν προώθηση συγκεκριμένης ἀτζέντας ἢ ἰδέας, γιὰ νὰ ἐπηρεάσει τὶς ἀπόψεις μας. Συχνὰ χρησιμοποιεῖται σὰν ἀρνητικὰ φορτισμένη λέξη, ἀναφερόμενη σὲ μηχανισμοὺς καθεστώτων καὶ κυβερνήσεων ποὺ προσπάθησαν μὲ ψευδῆ στοιχεῖα νὰ καθοδηγήσουν τὴν κοινὴ γνώμη.

Ἄλλοτε, χρησιμοποιεῖται ἁπλῶς σὰν ἕνας οὐδέτερος μηχανισμός, ποὺ ἐξυπηρετεῖ στὸ νὰ κάνουν γνωστὲς στὸ εὐρὺ κοινὸ τὶς ἀπόψεις καὶ τὶς θέσεις τους. Ὁ Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος μετέτρεψε τὸν εὐρωπαϊκὸ κινηματογράφο σὲ μία προπαγανδιστικὴ μηχανή. Οἱ ταινίες κατὰ τὴ διάρκειά του πρόβαλλαν τὶς πολιτικὲς καὶ στρατηγικὲς τοῦ κάθε στρατοπέδου, χρησιμοποιῶντας τὴν ἡρωικὴ καὶ συναισθηματικὴ γλῶσσα γιὰ νὰ ἐπηρεάσουν τὶς μᾶζες.

Ἡ ναζιστικὴ προπαγάνδα, γιὰ παράδειγμα, ἐγκαθιδρύθηκε ἀπὸ τὸν Joseph Goebbels, Ὑπουργὸ Προπαγάνδας τοῦ Τρίτου Ράϊχ. Οἱ ταινίες της εἶναι γεμᾶτες ἰμπεριαλιστικὰ καὶ μιλιταριστικὰ σημεῖα ἀναφορᾶς. Πέρα, ὅμως, ἀπὸ τὴ στρατηγικὴ προπαγάνδα, ὁ κινηματογράφος ἐξελίχθηκε καὶ σὲ μέσο πολιτικῆς κριτικῆς, μὲ συγγραφεῖς ὅπως ὁ Τζὸρτζ Ὄργουελ καὶ σκηνοθέτες ὅπως ὁ Ὄρσον Γουὲλς· ὅπως λέει ὁ Ὄργουελ στὸ ἔργο τοῦ Ἡ Φάρμα τῶν Ζώων: «Ὅλα τὰ ζῶα εἶναι ἴσα, ἀλλὰ μερικὰ ζῶα εἶναι πιὸ ἴσα ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα!».

Ὁ Σπίλμπεργκ πάλι, καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς καριέρας του, ἔβρισκε πάντα τρόπο νὰ περνάει τὰ δέοντα πολιτικὰ μηνύματα στὶς ταινίες του. Στὸν τελευταῖο μάλιστα, Ἰντιάνα Τζόουνς (2008), εἴκοσι χρόνια μετὰ τὴν ἐπίσημη ἐκπνοὴ τοῦ λεγόμενου Ψυχροῦ Πολέμου, οἱ κακοὶ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι Ρῶσοι μὲ προφὶλ εὐνόητα Σοβιετικῶν στρατιωτικῶν.

Ἀπὸ τὶς διεθνεῖς ταινίες ποὺ προβάλλουν ζητήματα ὅπως ἡ κλιματικὴ ἀλλαγή, ἡ μετανάστευση καὶ τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα, μέχρι τὶς ψηφιακὲς πλατφόρμες ποὺ προσφέρουν σὲ δημιουργοὺς καὶ θεατὲς τὴ δυνατότητα νὰ μοιραστοῦν καὶ νὰ συζητήσουν πολιτικὰ θέματα, ὁ κινηματογράφος συνεχίζει νὰ εἶναι ἕνας καθοριστικὸς παράγοντας δύναμης τοῦ συνδυασμοῦ εἰκόνας-ἤχου καὶ μπορεῖ νὰ ἐπηρεάσει τὴν κοινὴ γνώμη καὶ νὰ τὴν κατευθύνει.