Χρῆστος Κατσέας

[B΄ μέρος] – Συνέχεια τοῦ ἄρθρου: Ἡ Ἀπάτη τῆς Ἀνακύκλωσης: Ὅταν τὰ Βιομηχανικὰ Συμφέροντα Καθορίζουν τὴν Οἰκολογικὴ Ἀτζέντα.

Σὲ μιὰ ἐποχὴ ὅπου ἡ περιβαλλοντικὴ κρίση δεσπόζει στὴν παγκόσμια ἀτζέντα, τὸ ἐρώτημα ἀναδύεται ἀμείλικτο: ἡ οἰκολογικὴ ὑπευθυνότητα εἶναι τὸ ὑπέρτατο ἀγαθὸ ἢ μήπως ἡ κοινωνικὴ ἐγρήγορση πρέπει νὰ διατηρηθεῖ ὡς θεμελιώδης ἄξονας κάθε προσπάθειας ἀλλαγῆς; Ἡ ἀπάντηση δὲν εἶναι ἁπλῶς ἀκαδημαϊκὴ ἀλλὰ διαμορφώνει τὴν ἴδια τή βάση τῆς συλλογικῆς μας ὕπαρξης.

Τὸ Πρωτεῖο τῆς Κοινωνικῆς Εὐθύνης:

Ἡ κοινωνικὴ συνείδηση ἀποτελεῖ τὴν κινητήρια δύναμη κάθε προόδου. Χωρὶς αὐτήν, ἡ περιβαλλοντικὴ εὐαισθησία καταλήγει κενὴ περιεχομένου. Ὁ ἄνθρωπος, ὡς κοινωνικὸ ὄν, λειτουργεῖ ἐντὸς ἑνὸς πλαισίου ἀλληλεπίδρασης, καὶ οἱ μεγαλύτερες προκλήσεις τῆς ἐποχῆς μας —φτώχεια, ἀνισότητες, προσφυγικὲς κρίσεις, ἀνεργία—, ἀπαιτοῦν τὴν ἄμεση προάσπιση τῆς δικαιοσύνης. Μιὰ κοινωνία ποὺ ἀγνοεῖ τὰ μέλη της δὲν μπορεῖ νὰ διεκδικήσει ἕνα βιώσιμο μέλλον, ὅσο «πράσινη» κι ἂν εἶναι.

Περιβάλλον καὶ Κοινωνία: Ἀλληλένδετα ἀλλὰ ὄχι Ἰσοδύναμα!

Εἶναι γεγονὸς πὼς ἡ προστασία τῆς φύσης ἀποτελεῖ ἀναπόσπαστο κομμάτι τῆς βιωσιμότητας. Ὡστόσο, δὲν μποροῦμε νὰ παραγνωρίσουμε ὅτι ἡ οἰκολογικὴ ἐγρήγορση πρέπει νὰ πηγάζει ἀπὸ βαθιὰ κοινωνικὴ εὐθύνη. Τὰ περιβαλλοντικὰ ζητήματα δὲν εἶν’ ἀνεξάρτητα ἀπ’ τὶς κοινωνικὲς δομές: ἡ κλιματικὴ ἀλλαγὴ πλήττει δυσανάλογα τοὺς πιὸ εὐάλωτους, ἐνῷ οἱ οἰκολογικὲς πολιτικὲς συχνὰ λειτουργοῦν ὡς προνόμιο τῶν πλουσίων. Χωρὶς δικαιοσύνη, ἡ περιβαλλοντικὴ στρατηγικὴ καθίσταται ἐργαλεῖο ἐπιβολῆς καὶ ὄχι συλλογικῆς ἀλλαγῆς.

Ἡ Ὑποκρισία τοῦ Οἰκολογικοῦ Ρητορικοῦ Λόγου:

Ἡ ἐμμονὴ μὲ τὴν περιβαλλοντικὴ ἀτζέντα, ὅταν ἀποσυνδέεται ἀπ’ τὴν κοινωνικὴ πραγματικότητα, μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει σὲ ἐπικίνδυνες στρεβλώσεις. Πολυεθνικὲς ἑταιρεῖες ἐπενδύουν τεράστια ποσὰ στὸ «πράσινο μάρκετινγκ» ἐνῷ παράλληλα ἐκμεταλλεύονται ἐργατικὰ χέρια στὶς φτωχότερες χῶρες. Τὰ οἰκολογικὰ κινήματα συχνὰ προωθοῦν μέτρα ποὺ ἐπιβαρύνουν οἰκονομικὰ τὶς χαμηλότερες τάξεις, ἀδιαφορῶντας γιὰ τὸ ἂν οἱ ἀλλαγὲς αὐτὲς εἶναι κοινωνικὰ βιώσιμες.

Ἡ Πραγματικὴ Βιωσιμότητα Ξεκινᾶ ἀπ’ τὴν Κοινωνία:

Ὁ πυρῆνας κάθε προσπάθειας γιὰ ἕναν καλύτερο κόσμο πρέπει νὰ εἶναι ἡ συνοχή. Μιὰ κοινωνία ποὺ δὲν προασπίζει τὰ δικαιώματα τῶν πολιτῶν της, ποὺ ἐπιτρέπει τὴν ἀνισότητα καὶ τὴν περιθωριοποίηση, δὲν μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει μοχλὸ οἰκολογικῆς ἀλλαγῆς. Ἡ πραγματικὴ βιωσιμότητα προκύπτει ἀπὸ δίκαιες δομὲς ποὺ ἐπιτρέπουν σ’ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους νὰ συμμετέχουν ἰσότιμα στὴ διαμόρφωση τοῦ μέλλοντος.

Ἡ περιβαλλοντικὴ εὐαισθησία εἶναι σημαντική, ἀλλὰ δὲν μπορεῖ νὰ ὑπερβαίνει τὴ θεμελιώδη μας ὑποχρέωση ἀπέναντι στὸν συνάνθρωπο. Γιατί, ἐν τέλει, ἕνα «πράσινο» μέλλον δὲν ἔχει καμιὰ ἀξία ἂν οἰκοδομεῖται πάνω στὴν κοινωνικὴ ἀδικία!

Συνεπῶς, ἡ περιβαλλοντικὴ μέριμνα ἀναδύεται ὡς δευτερεύουσα προτεραιότητα, ἐπιβαρυμένη ἀπὸ τὴν «ὑγρὴ» ἐξάντληση τῆς κοινωνικῆς ἀναγκαιότητας.