Χρῆστος Κατσέας

Ὁ 22ος τροποποιητικός νόμος τοῦ Συντάγματος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ἀναφέρει ρητῶς ὅτι «κανεὶς δὲν δύναται νὰ ἐκλεγεῖ εἰς τὴν προεδρία περισσότερες ἀπὸ δύο φορές». Παρ’ ὅλα αὐτά, τὰ «παραθυράκια τοῦ συγκεκριμένου νόμου πληθύνονται» μὲ τὴν πάροδο τοῦ χρόνου, καθὼς ὁ πρόεδρος Ντόναλντ Τρὰμπ ἐπιδιώκει ν’ ἀναδείξει τὴ δυνατότητα τῆς τρίτης του προεδρικῆς θητείας. Ἡ προεδρικὴ θητεία, ἡ ὁποία παραδοσιακὰ περιορίζεται σὲ τέσσερα ἔτη ἐντὸς τοῦ κατεστημένου πολιτικοῦ πεδίου, καθίσταται γιὰ τὸν δύο φορὲς ἐκλεγμένο πρόεδρο ἀφορμὴ γιὰ τὴν ἀποδόμηση τῶν φραγμῶν καὶ τὴν ὑλοποίηση τοῦ προσωπικοῦ του πολιτικοῦ σχεδίου. Ἕνα ἀπ’ τὰ πρῶτα βήματα τῆς στρατηγικῆς του ἀποτελεῖ ὁ ἀποχαρακτηρισμὸς τῶν ἐπίμαχων ἐγγράφων ποὺ ἀφοροῦν τὴ δολοφονία τοῦ Τζὸν Φ. Κένεντι.

Γιὰ ποιό λόγο («τώρα») ἡ διαδικασία ἀποχαρακτηρισμοῦ τῶν ἐγγράφων περὶ τῆς δολοφονίας τοῦ JFK;

Τὸ 1963, ἐνῷ ὁ Τζὸν Φ. Κένεντι πορευόταν μέσα στὸ πλῆθος τῶν ὑποστηρικτῶν του, ἡ κεφαλή του ὑπέστη τὰ βλήματα τοῦ πυροβόλου, καταλήγοντας σὲ μία αἰφνίδια καὶ τραγικὴ ἀποχώρηση ἀπ’ τὴ ζωὴ ἐντὸς μόλις μισῆς ὥρας. Ὡστόσο, πλῆθος ἐγγράφων ποὺ συνδέονται μὲ τὴν ἐκτέλεση αὐτὴ παραμένουν ἐν κρυπτῷ, ἐπικαλούμενα λόγους «ἐθνικῆς ἀσφαλείας», παρ’ ὅλο ποὺ ἰσχύει ὁ Νόμος Διαφάνειας τοῦ 1992.

Τὸ 2024, κατὰ τὴ διάρκεια δημόσιας συγκέντρωσης, ὁ Τρὰμπ δέχθηκε πυροβολισμὸ ποὺ πέρασε ξυστὰ ἀπὸ τὸ αὐτί του. Ἐὰν δὲν εἶχε γυρίσει ἔγκαιρα τὸ κεφάλι του, ἡ πληγὴ θὰ ἦταν μοιραία. Παρ’ ὅλα αὐτά, παραμένουν ἀναπάντητα ἐρωτήματα σχετικὰ μὲ τὴν καθυστερημένη ἀντίδραση τῶν πρακτόρων τῶν Μυστικῶν Ὑπηρεσιῶν, κυρίως ὡς πρὸς τὸν ἔνοπλο ἄνδρα ποὺ εἶχε τοποθετηθεῖ στὴν ὀροφὴ τοῦ κτιρίου.

Τὰ δύο αὐτὰ γεγονότα προσφέρουν στὸν Τρὰμπ τὴν εὐκαιρία νὰ δημιουργήσει μία παράλληλη ἀφήγηση, ἀξιοποιῶντας τὴν ἀποχαρακτηρισμένη διαδικασία τῶν ἀρχείων τῆς δολοφονίας του Κένεντι. Μέσῳ αὐτοῦ τοῦ βήματος, ἐνδέχεται νὰ ἐνδυναμώσει καὶ νὰ ἐπικυρώσει τὶς θεωρίες συνωμοσίας ποὺ περιβάλλουν τὸν θάνατο τοῦ Κένεντι (ὄχι ἀδίκως), ἐνῷ παράλληλα νὰ πείσει τὸ ἀμερικανικὸ κοινὸ ὅτι κι ὁ ἴδιος ὑπῆρξε θῦμα μιᾶς ἀντίστοιχης συνωμοσίας, στόχος τῆς ὁποίας ἦταν ἡ ἐξόντωσή του.

Ἡ ἐν λόγῳ συνωμοσία, σύμφωνα μ’ ὅσα ὑποστηρίζεται, ἔχει ὀργανωθεῖ κ’ ἐκτελεῖται ἀπὸ ἕνα δίκτυο ἐλίτ, τὸ ὁποῖο παραπλανᾶ καὶ ἐξαπατᾶ τὸ ἀμερικανικὸ κοινὸ ἐπὶ σειρὰ ἐτῶν. Ἕνα σύστημα τόσο βαθιὰ ριζωμένο στὸ πολιτικὸ καὶ κοινωνικὸ σῶμα, τὸ ὁποῖο ἀπαιτεῖ περισσότερα ἀπὸ τέσσερα ἔτη προεδρίας γιὰ νὰ ἐξαρθρωθεῖ πλήρως καὶ νὰ ἐφαρμοστεῖ ἕνα νέο καὶ διαφορετικὸ πολιτικὸ καὶ κοινωνικὸ μοντέλο. Μ’ αὐτὸν τὸν τρόπο, ἐνισχύεται ἡ ἀφήγηση τοῦ Τράμπ, ὁ ὁποῖος ἐνδέχεται νὰ χρησιμοποιήσει τὸν χρόνο ὡς ἐργαλεῖο γιὰ τὴν ἐνίσχυση τῶν πολιτικῶν μηνυμάτων του.

Στὸ ἐν λόγῳ θεσμικὸ καὶ πολιτικὸ πλαίσιο, ὁ Τρὰμπ δὲν περιορίζεται ἁπλῶς στὴν ἀποδόμηση τοῦ ὀργανισμοῦ «USAID» (Ὀργανισμὸς γιὰ τὴ Διεθνῆ Ἀνάπτυξη τῶν Η.Π.Α.), δίνοντας οὐσιαστικὴ πειστικότητα στὶς ἐκθέσεις τῆς Ρωσίας ἀπὸ τὸ 2012, —ὅταν ἐξόρισε τὸν ὀργανισμὸ ἀπὸ τὴν ἐπικράτειά της. Παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ «USAID» ἐξυπηρέτησε γιὰ πολλὰ ἔτη τὰ συμφέροντα τῶν Η.Π.Α. σὲ ἐπιχειρήσεις ἀνατροπῆς καθεστώτων, ὁ Τρὰμπ ἐνδέχεται νὰ ἀποφασίσει νὰ διατηρήσει ἢ καὶ νὰ ἐνισχύσει τὴ λειτουργία αὐτὴ μέσῳ νέων στρατηγικῶν καὶ μηχανισμῶν.

Ἐπιπλέον, ὁ Τρὰμπ ἀναγνωρίζει πλήρως τὴν ἀνάγκη γιὰ ἐπέκταση τῆς θρησκευτικῆς του ἐπιρροῆς. Στὶς ἐκλογὲς τοῦ 2024, ἐξασφάλισε τὴν ὑποστήριξη τοῦ 81% (Exit Poll) τῶν λευκῶν εὐαγγελικῶν (Χριστιανῶν), ἐνῷ οἱ προσπάθειές του νὰ προσελκύσει Ἑβραίους καὶ Μουσουλμάνους ψηφοφόρους δὲν ἀπέδωσαν τὰ ἐπιθυμητὰ ἀποτελέσματα. Ἀντιθέτως, σὲ σύγκριση μὲ τὴν πρώτη του θητεία, ὅταν ἀσκοῦσε σφοδρὴ κριτικὴ κατὰ τῶν Μουσουλμάνων, ἀπαγορεύοντας τὴν εἴσοδο σὲ ἕξι μουσουλμανικὲς χῶρες, ἡ ἰσλαμοφοβία τοῦ φαίνεται νὰ ἔχει ἐκτονωθεῖ καὶ νὰ συγκρατεῖται στὴν παροῦσα περίοδο.

Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ἰσχυρὸ ἑβραϊκὸ λόμπι, σύμφωνα μὲ τὸ μεγαλύτερο Exit Poll, τὸ 79% τῶν Ἀμερικανῶν Ἑβραίων ψήφισαν ἐναντίον του τὸ 2024. Πλὴν ὅμως, ὁ Τρὰμπ κατάφερε νὰ ἐξασφαλίσει τὴν ἀπελευθέρωση Ἰσραηλινῶν ὁμήρων καὶ τὴν ἐπίτευξη κατάπαυσης τοῦ πυρὸς μεταξὺ Χαμὰς καὶ Ἰσραὴλ κατὰ τὴν πρώτη ἑβδομάδα ἐπιστροφῆς του στὸν Λευκὸ Οἶκο. Ἂν κ’ ἡ μεγαλύτερη πίστωση ἀνήκει στοὺς μεσάζοντες τοῦ Κατὰρ καὶ τῆς Αἰγύπτου, ἡ ἐπικοινωνιακὴ ἐπιρροὴ τοῦ Τρὰμπ προσφέρει θετικὰ ἀποτελέσματα γιὰ τὰ ἀμερικανικὰ συμφέροντα.

Ὡστόσο, ἡ ὑπόσχεση τοῦ Τρὰμπ γιὰ πλήρη διαφάνεια πρὸς τὸν ἀμερικανικὸ λαό, ἐνδέχεται νὰ περιοριστεῖ ἐκεῖ ὅπου δὲν ἐξυπηρετεῖ τὰ δικά του πολιτικὰ συμφέροντα. Ἐνδεικτικὸ παράδειγμα ἀποτελεῖ ἡ πιθανὴ ἀποφυγὴ ἀποχαρακτηρισμοῦ τῶν ἀρχείων ποὺ ἀφοροῦν τὴν ἐπίθεση τοῦ Ἰσραὴλ στὸ «USS Liberty» τὸ 1967, γεγονὸς τὸ ὁποῖο παραμένει ἀμφισβητούμενο, παρὰ τὴν προφανῆ ἀνάγκη γιὰ πλήρη ἀποκατάσταση τῆς ἱστορικῆς ἀλήθειας, ἀκόμη καὶ ἂν αὐτὴ ἐνδέχεται νὰ προκαλέσει δυσάρεστες συνέπειες γιὰ ἕναν ἀπὸ τοὺς βασικοὺς συμμάχους τῶν Η.Π.Α.

Ἡ 22η τροποποίηση τοῦ Συντάγματος, τί προβλέπει;

Ἡ 22η τροποποίηση τοῦ Συντάγματος τῶν Ἡνωμένων Πολιτειῶν ὁρίζει ρητῶς ὅτι «κανένα ἄτομο δὲν δύναται νὰ ἐκλεγεῖ στὴ θέση τοῦ Προέδρου περισσότερες ἀπὸ δύο φορές». Παρὰ τὴ σαφήνεια τοῦ κειμένου, ὡστόσο, ἡ τροποποίηση αὐτὴ δὲν ἀναφέρεται ρητὰ σὲ ζητήματα σχετικὰ μὲ τὴν παραμονὴ ἑνὸς ἀτόμου στὸ ἀξίωμα πέραν τῶν δύο θητειῶν, ἀφήνοντας ἔτσι ἐνδεχόμενα περιθώρια γιὰ τὴν παράταση τῆς προεδρικῆς θητείας ὑπὸ εἰδικὲς συνθῆκες.

Ἐφόσον ὁ Ντόναλντ Τρὰμπ καταφέρει νὰ συγκεντρώσει τὴν πλήρη στήριξη τόσο τῶν Ρεπουμπλικάνων ὅσο καὶ μέρους τῶν Δημοκρατικῶν καὶ τοῦ εὐρύτερου ἀμερικανικοῦ κοινοῦ, μπορεῖ νὰ ἐπιδιώξει τὴν τροποποίηση ἢ καὶ κατάργηση τῆς ἐν λόγῳ τροποποίησης, προκειμένου νὰ ἐπαναφέρει τὴ δυνατότητα προεδρικῆς θητείας πέραν τῶν δύο θητειῶν, προχωρῶντας σὲ ἀλλαγὲς στὸ Σύνταγμα.

Ὡστόσο, ἡ ἐπιθυμία τοῦ Τρὰμπ νὰ παραμείνει στὸν προεδρικὸ θρόνο φαίνεται νὰ ἀπορρέει λιγότερο ἀπὸ μιὰ καθαρὰ πολιτικὴ φιλοδοξία γιὰ ἐξουσία, ἀλλὰ περισσότερο ἀπὸ μιὰ ἀνάγκη προστασίας του. Οἱ συνεχεῖς νομικὲς ἐπιθέσεις ἐναντίον του, μετὰ τὴν ὁλοκλήρωση τῆς πρώτης του θητείας, τὸν ἔχουν πείσει ὅτι ἡ παραμονή του στὸν Λευκὸ Οἶκο ἀποτελεῖ τὴν πιὸ ἀποτελεσματικὴ ἀσπίδα γιὰ τὴν προσωπική του ἀσφάλεια.

Ἡ δυνατότητα γιὰ τὴν ἐπίτευξη τρίτης προεδρικῆς θητείας δὲν συνιστᾶ ἁπλῶς μιὰ ἀνέφικτη πολιτικὴ φιλοδοξία. Ἀντιθέτως, πολιτικοὶ ἀναλυτὲς καὶ νομικοὶ εἰδικοὶ ἔχουν ἐπεξεργαστεῖ ἀρκετὲς στρατηγικὲς ποὺ θὰ μποροῦσαν νὰ κάνουν αὐτὴ τὴν προοπτικὴ ἐφικτή. Ἂν ὁ Τρὰμπ καταφέρει νὰ ἐξασφαλίσει τὴν ὑποστήριξη μίας ὑπέρ-πλειοψηφίας, ἐνδέχεται νὰ ἐπιτύχει τὴν τροποποίηση τοῦ Συντάγματος, ὥστε νὰ παρατείνει τὴν προεδρική του θητεία. Ἡ διαδικασία τροποποίησης τοῦ Συντάγματος, ἂν καὶ νομικὰ ἐφικτή, ἀπαιτεῖ τὴ συγκέντρωση συντριπτικῆς πλειοψηφίας στὸ Κογκρέσο. Συγκεκριμένα, ἀπαιτεῖται ἡ ἔγκριση τῶν δύο τρίτων τῆς Βουλῆς τῶν Ἀντιπροσώπων καὶ τῆς Γερουσίας. Στὴ συνέχεια, ἡ τροποποίηση πρέπει νὰ ἐγκριθεῖ καὶ ἀπὸ τὰ κρατίδια, γεγονὸς ποὺ καθιστᾶ τὴ διαδικασία ἀκόμα πιὸ περίπλοκη καὶ ἐξαιρετικὰ δύσκολη.

* Τὸ παρὸν ἄρθρον συνετάχθη ἐρειδόμενον ἐπὶ δεδομένων συλλεχθέντων ἐκ προσιτῶν πηγῶν.