Σχόλιο γιὰ τὴν ποιητικὴ συλλογή: Χρῆστος Κατσέας

* Τὸ κείμενο δημοσιεύθηκε στὶς 5 Ἀπριλίου 2023, στὸ προσωπικό μου ἱστολόγιο. Τοῦτο ἐστί τὸ τελικὸν κείμενον.

Ἡ συλλογὴ ἐκδόθηκε τὸ 2015 καὶ εἶναι ἡ πρώτη της ἀπόπειρα στὴν ποίηση. Ἀποτελεῖται ἀπὸ ποιήματα ποὺ διακρίνονται –κατὰ τὴν ἀντίληψή μου– σὲ δύο μέρη: «Σκιὲς ἀπὸ πένα» καὶ «Ἀνείπωτα». Τὰ ποιήματα εἶναι ἐλεύθερου στίχου, χωρὶς ρίμες ἢ μέτρο, καὶ ἐκφράζουν τὸν ἐσωτερικὸ «θυελλώδη» κόσμο τῆς συγγραφέως, τὴν ἀπόρριψη, τὶς σκέψεις, τὰ συναισθήματα, τὶς ἐμπειρίες καὶ τὶς ἀπορίες της.

Τὸ κύριο θέμα τῆς συλλογῆς εἶναι ὁ ἔρωτας καὶ ἡ ἀγάπη, σὲ ὅλες τὶς μορφὲς καὶ τὶς ἐκφάνσεις τους: ἡ ἐρωτική, ἡ φιλική, ἡ οἰκογενειακή, ἡ ἀγάπη τοῦ ἑαυτοῦ μας. Ἡ ποίηση τῆς Ἄννας Ραζή εἶναι γεμάτη ἀπὸ εὐαισθησία, λυρισμό, μελαγχολία, ἀλλὰ καὶ ἐλπίδα. Ἡ γλῶσσα της εἶναι ἁπλή καὶ καθημερινή, ἀλλά καὶ δυναμική καὶ εὔστοχη. «Τὰ ἀνείπωτα» περιλαμβάνουν ποιήματα ποὺ ἀφοροῦν τὴν ἀγάπη στὴν ζωή τῆς ποιήτριας. Ἡ ποιήτρια μοιράζεται τὰ συναισθήματά της γιὰ τὸν ἀγαπημένο της ἄνθρωπο καὶ γιὰ τὸν ἑαυτό της. Μέσα ἀπὸ τὰ ποιήματά της φαίνεται ἡ εὐγνωμοσύνη, ἡ ἀφοσίωση, ἡ νοσταλγία, ἡ ἀπόγνωση, κι ἡ ἐλπίδα.

Ἡ ποιητικὴ συλλογὴ «Τὰ ἀνείπωτα – Σκιὲς ἀπὸ πένα» δίνει τὴν ἐντύπωση ὅτι εἶναι –πάντα ὑποκειμενικά– μιὰ θερμὴ καὶ συγκινητικὴ ἀφήγηση τῆς ζωῆς τῆς ποιήτριας. Ἡ συγγραφέας ποὺ γράφει τὰ ποιήματα μᾶς προσφέρει τὸ δῶρο τῶν λέξεων τῆς, ποὺ ἀποτυπώνουν τὴν ὀμορφιὰ καὶ τὴν πίκρα, τὸ φῶς καὶ τὴν σκιά, τὸ γέλιο καὶ τὸ δάκρυ.

Μὲ τὸ πρῶτο κιόλας ποίημα νιώθουμε τὴν ἔνταση τοῦ ἔργου:

«Ἔσκισαν τὸ Ἔρεβος οἱ Μοῦσες
κι ἀπὸ τὸ σκοτάδι του, βγῆκε ὁ Ἔρωτας
γιὰ νὰ γεμίσει τὶς ψυχὲς αἷμα καὶ φῶς.
Γιὰ νὰ ματώσω κι ἐγώ.
Νὰ ἐρωτευθῶ καὶ νὰ μὴ μὲ θέλει ὁ Ἔρωτας.
Νὰ ἔχει σπαταλήσει ἀλλοῦ τὰ βέλη του, ἄσκοπα.
Ἀφοῦ πληγώθηκα κι ἐγώ, πληγώθηκαν κι οἱ λέξεις.
Καὶ πῶς νὰ πῶ;
Πῶς νὰ πῶ – τί νοιώθω γιὰ σένα;»

Σὲ αὐτὸ τὸ ποίημα, ἡ συγγραφέας ἐκφράζει τὸν πόνο της γιὰ τὴν ἀπόρριψη καὶ τὴν ἀπόσταση ποὺ αἰσθάνεται ἀπὸ τὸν ἔρωτα, ὑπάρχοντος ἢ ἀνυπάρκτου ἀνθρώπου. Χρησιμοποιεῖ μεταφορικὲς εἰκόνες γιὰ νὰ ἀποτυπώσει τὴν δική της κατάσταση. Ὁ Ἔρωτας ἀποτελεῖ σύμβολο τῆς ἀγάπης, ἐνῶ τὸ Ἔρεβος ἀντιπροσωπεύει τὴν σκοτεινὴ καὶ μελαγχολικὴ πλευρὰ τῆς ζωῆς της. Οἱ Μοῦσες, θεὲς τῆς μουσικῆς καὶ τῆς ποίησης, ἀποτελοῦν τὸ σύμβολο τῆς ἔμπνευσης ποὺ τῆς ἐπιτρέπει νὰ ἀντιμετωπίσει αὐτὰ τὰ συναισθηματικὰ βάθη. Ἐν τέλει, ἡ συγγραφέας ἐκφράζει τὴν πίστη ὅτι αὐτὴ ἡ πνοὴ τοῦ Ἔρωτα μπορεῖ νὰ τῆς προσφέρει τόσο πόνο ὅσο καὶ ζωή.

Ὅλο τὸ ἔργο εἶναι μιὰ ὁρμητικὴ αὐτογνωσία, καθὼς καὶ μιὰ κριτικὴ ἀπέναντι στὸν (ἕναν) Ἄντρα ἢ σὲ ἕνα ὁμοίωμα του! Ὁ κάθε ἀναγνώστης σίγουρα θὰ ἀνακαλύψει ἕνα κομμάτι τοῦ ἑαυτοῦ του.

Ὑστερόγραφο:

Α΄. Ἡ παρακάτω φράση πιστεύω ὅτι ἀποτελεῖ διάθλαση στὸ σύμπαν τῆς ποίησης: «Ἡ ποίηση πρέπει νὰ προκύπτει ἀπὸ ἀπόλυτη ἀνάγκη…» — Ἀλὲς Στέγκερ, Σλοβένος ποιητὴς καὶ πεζογράφος, 2023.