Χρῆστος Κατσέας

Ἡ ἐνδελεχὴς προσέγγιση τῆς κριτικῆς σκέψης κ’ ἡ ἀνεξαρτησία τῆς, ἀποτελοῦν τούς θεμελίους λίθους γιὰ τὴν πνευματικὴ αὐτονομία τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ. Ἂν τὸ ἑλληνικὸ φρόνημα παρακμάσει κ’ ἐγκαταλείψει τὴν κριτικὴ σκέψη καὶ τὴν ἀμφισβήτηση τῶν καθιερωμένων ἀξιῶν, τότε ἐλλοχεύει ὁ κίνδυνος τῆς ἠθικῆς διαφθορᾶς καὶ τῆς μετατροπῆς τοῦ σὲ ὄργανο ξένων συμφερόντων. Ἡ ἱστορική μας κληρονομιὰ διδάσκει ὅτι ἡ διατήρηση τῆς πολιτιστικῆς μας ταυτότητας ἀπαιτεῖ συνεχὴς ἀγῶνα καὶ διάλογο· ἐλεύθερο ἀπὸ προκαταλήψεις.

Οἱ ἀρχαῖες ἠθικὲς καὶ πνευματικὲς παρακαταθῆκες δὲν περιορίζονται στὴ θεωρητικὴ προσέγγιση, ἀλλὰ ἐπικυρώνουν τὴ διαχρονική τους ἀξία γιὰ τὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον. Τὸ καθῆκον τῆς διαφύλαξης τῆς πνευματικῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς πολιτιστικῆς αὐθεντικότητας ἀπαιτεῖ συνεχιζόμενη ἐπιδίωξη τῆς γνώσης καὶ τῆς βαθύτερης κατανόησης, ὥστε νὰ ἀναχαιτισθοῦν οἱ πλάνες τῶν ξένων ἐπιρροῶν καὶ νὰ ἀποφευχθεῖ ἡ ἐξάρτηση ἀπὸ ἐξωτερικὲς δυνάμεις. Ἡ ἀληθινὴ ἐλευθερία στηρίζεται στὸν ἀναλυτικὸ λόγο καὶ τὴν κατανόηση τῶν αἰτίων ποὺ καθορίζουν τὰ γεγονότα, καὶ μόνο μέσῳ τῆς συνεχοῦς προσπάθειας γιὰ τὴν ἐμπέδωση τῶν ἀξιῶν αὐτῶν ἐνισχύεται ἡ σταθερότητα τῆς ἐθνικῆς καὶ πολιτιστικῆς μας ταυτότητας.

Ὁ ἀρχαῖος μας πολιτισμός, γεννήτορας τῆς φιλοσοφικῆς σκέψης, τῶν ἐπιστημῶν καὶ τῆς τέχνης, ἀποδεικνύει τὴ μέγιστη σημασία τῆς κριτικῆς σκέψης καὶ τῆς πνευματικῆς ἐλευθερίας. Μέσα ἀπὸ τὸ φιλοσοφικὸ διάλογο καὶ τὴν ἀναγκαιότητα τῆς ἀμφισβήτησης, οἱ πρόγονοί μας θεμελίωσαν τὴ δημοκρατία, ἡ ὁποία μέχρι σήμερα «φωτίζει» τὸν κόσμο. Ὡστόσο, δὲν παραμελήθηκαν οἱ ἀντιφάσεις στὴν ἐφαρμογὴ αὐτῶν τῶν ἀρχῶν, ὅπως ἡ δουλεία, ἡ κοινωνικὴ ἀνισότητα κ’ οἱ ἐμφύλιες διαμάχες, οἱ ὁποῖες ἐπισκίασαν τὴν αἴγλη τοῦ ἀρχαίου κόσμου.

Ἐν κατακλεῖδι, ὁ ἀρχαῖος κόσμος πρέπει νὰ θεωρεῖται ἀναπόσπαστο μέρος τῆς παγκόσμιας πνευματικῆς κληρονομιᾶς, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑποβάλλεται σὲ συνεχιζόμενη κριτικὴ ἀνάλυση. Μέσα ἀπ’ τὴ μελέτη τοῦ παρελθόντος, μποροῦμε νὰ ἀντλήσουμε τὴ σοφία ποὺ εἶναι ἀναγκαία γιὰ νὰ διασφαλίσουμε ἕνα δικαιότερον καὶ πνευματικὰ ἀνεξάρτητο μέλλον.