Χρῆστος Κατσέας

Ἡ Συρία ἀποτελεῖ κέντρο γεωπολιτικῆς ἀστάθειας, ἑστιάζουσα τὴν ἀλληλεπίδρασιν ἐθνικῶν, θρησκευτικῶν καὶ διεθνῶν συμφερόντων. Ἡ πιθανότης ὁμοσπονδιοποιήσεως, ἡ ἐπιδίωξις κουρδικῆς αὐτοδιαθέσεως καὶ αἱ στρατηγικαὶ ἐπεμβάσεις ἐξωτερικῶν δυνάμεων συνθέτουσι πολυπαραγοντικὸν πλέγμα, τὸ ὁποῖον καθορίζει τὸ μέλλον τῆς χώρας.

Ἐσωτερικὴ Δυναμικὴ καὶ Ἀποδυνάμωσις τοῦ Καθεστῶτος Ἄσαντ:

Ἡ συριακὴ κοινωνία χαρακτηρίζεται ὑπὸ ἐθνοθρησκευτικῆς πολυμορφίας. Ἡ πλειονότης των Σύρων τυγχάνει Σουνιτική, ἐνῷ σημαντικαὶ μειονότητες περιλαμβάνουσιν Ἀλεβίτας, Σιίτας, Χριστιανοὺς καὶ Κούρδους. Τὸ καθεστὼς τοῦ Ἄσαντ, προερχόμενον ἐκ τῆς ἀλαουιτικῆς μειονότητος, ἐξήσκησε τὴν ἐξουσίαν διὰ μηχανισμῶν καταστολῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως ἐθνοτικῶν ἐντάσεων. Ἡ ἀδυναμία του νὰ ἐξασφαλίση εὐρεῖαν λαϊκὴν νομιμοποίησιν ὡδήγησεν εἰς βαθμιαίαν ἀποδυνάμωσιν καὶ ἀστάθειαν.

Διεθνεῖς Παρεμβάσεις καὶ Γεωπολιτικοὶ Ἀνταγωνισμοί:

Αἱ σιιτικαὶ πολιτοφυλακαί τοῦ Ἰρὰν παρεῖχον κρίσιμον στήριξιν εἰς τὸ καθεστὼς Ἄσαντ κατὰ τὴν περίοδον 2011 – 2015. Πλὴν ὅμως, αἱ ἰσραηλιναί καὶ ἀμερικανικαὶ ἐπιχειρήσεις περιόρισαν τὴν ἐπιχειρησιακὴν αὐτῶν ἱκανότητα. Ἡ Ρωσία ἀνέλαβε ἐνεργὸν ρόλον τὸ 2015, ἀναπτύσσουσα στρατιωτικὰς δυνάμεις καὶ ἰδιωτικὰς στρατιωτικὰς ἑταιρείας (ὡς ἡ «Wagner»). Ἡ ρωσικὴ στρατηγικὴ ἑστιάζει εἰς τὸν ἔλεγχον τῶν θαλασσίων ὁδῶν καὶ τὴ χρῆσιν τῆς Συρίας ὡς γεωστρατηγικοῦ κόμβου.

Αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι, μέσῳ τοῦ προγράμματος «Timber Sycamore», ἐπεδίωξαν τὴν ἀποδυνάμωσιν τοῦ καθεστῶτος Ἄσαντ, παρέχουσαι ἐκπαίδευσιν καὶ ἐξοπλισμὸν εἰς «ἀνταρτικάς» ὁμάδας. Ἡ ἀποτελεσματικότης τοῦ προγράμματος ἐτέθη ἐν ἀμφιβόλῳ, ἐνῷ ἡ διαρροὴ ὅπλων καὶ ἡ συνεργασία ὁρισμένων «ἀνταρτῶν» μὲ τζιχαντιστικὰς ὀργανώσεις προεκάλεσαν «διεθνῆ ἀνησυχίαν». Τὸ πρόγραμμα ἐτερματίσθη τὸ 2017, μὲ τὴν ἀμερικανικὴν στρατηγικὴν νὰ ἑστιάζει εἰς τὴν ὑποστήριξιν κουρδικῶν δυνάμεων διὰ τὴν καταπολέμησιν τοῦ Ἰσλαμικοῦ Κράτους.

Κουρδικὸν Ζήτημα καὶ Τουρκικὴ Ἐπέμβασις:

Ἡ ὁμοσπονδιοποίησις τῆς Συρίας ἀποτελεῖ πιθανὸν σενάριον, μὲ τρεῖς κυρίας ζώνας ἐπιρροῆς: φιλοτουρκικὰς σουνιτικὰς περιοχάς, κουρδικὰς περιοχὰς καὶ σιιτικὰς περιοχάς. Οἱ Κοῦρδοι, ἐλέγχοντες σημαντικὰς ἐνεργειακὰς ὑποδομὰς καὶ λαμβάνοντες ὑποστήριξιν ἐκ τῶν Η.Π.Α. καὶ τοῦ Ἰσραήλ, ἀποτελοῦσι πηγὴν ἐντάσεως μὲ τὴν Τουρκίαν.

Ἡ Τουρκία, διὰ στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων, ἐπιδιώκει τὴν ἀποτροπὴν δημιουργίας κουρδικοῦ κράτους, περιορίζουσα τὴν κουρδικὴν πρόσβασιν εἰς τὴ Μεσόγειον. Τὸ κουρδικὸν ζήτημα λειτουργεῖ ὡς ἐργαλεῖον γεωπολιτικῆς πιέσεως διὰ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας καὶ τὸ Ἰσραὴλ κατὰ τοῦ Ἰρὰν καὶ τῆς Τουρκίας. Ἡ Τουρκία, ἀφ’ ἑτέρου, ἐπιδιώκει τὴ διατήρησιν τῆς ἐπιρροῆς της καὶ τὸν ἔλεγχον στρατηγικῶν πόρων.

Συμπέρασμα:

Ἡ συριακὴ κρίσις ἀντικατοπτρίζει τὴν ἀποσύνθεσιν τῆς διεθνοῦς τάξεως καὶ τὴν ἔντασιν τῶν γεωπολιτικῶν ἀνταγωνισμῶν. Ἡ ὁμοσπονδιοποίησις καὶ ἡ ἀναδιαμόρφωσις τῶν κρατικῶν δομῶν ἀποτελοῦσι πιθανῶς σενάρια, μὲ ἀβέβαια ἀποτελέσματα εἰς τὴν εὐρυτέραν περιοχήν.