Κώστας Καραμανλῆς: Κρίσεις γιὰ τὴν Ἐθνικὴ Στρατηγική

Ἰωάννης Κ. Κανελλόπουλος: Νομικός – Πολιτικὸς Ἐπιστήμων – Ἀνεξάρτητος Γεωπολιτικὸς Ἀναλυτής

ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

Ὁ τέως Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος (2004-2009), Κώστας Καραμανλῆς ἔχει πραγματοποιήσει τὰ τελευταῖα δύο χρόνια ὁμιλίες – παρεμβάσεις σὲ παρουσιάσεις βιβλίων στὶς ὁποῖες ὁριοθετεῖ τὶς κόκκινες ἐθνικὲς γραμμὲς στὰ ἑλληνοτουρκικὰ ζητήματα καὶ τὶς ἑλληνοτουρκικὲς διαπραγματεύσεις, ἀσκεῖ ἔντονη κριτικὴ στὸν ἐλιτισμὸ καὶ τὶς ἐλιτιστικὲς συμπεριφορές, ὑποδεικνύει λάθη καὶ παραλείψεις στὴ διαδικασία ἄσκησης δημόσιας πολιτικῆς, ἀναδεικνύει κοινωνικὰ καὶ ἐθνικὰ προβλήματα, ὅπως τὸ δημογραφικὸ καὶ τὴν πτωχοποίηση· παρουσιάζοντας, ταυτόχρονα, τὸ δυσμενὲς τοπίο ποὺ ἔχει διαμορφωθεῖ διεθνῶς, καθὼς καὶ τὶς προκλήσεις ποὺ θὰ συναντήσει ἡ Ἑλλάδα. Ταξινομῶντας τὰ «ἀποσπάσματα λόγου» τοῦ Κώστα Καραμανλῆ σὲ ἐπί μέρους θεματικές, προκύπτει ἕνα συμπαγὲς πλαίσιο ἀξιῶν, ἰδεῶν καὶ ἀρχῶν, τὸ ὁποῖο καθοδηγοῦσε τὶς πολιτικὲς ἀποφάσεις τοῦ Κώστα Καραμανλῆ ὅσο αὐτὸς ἦταν πρωθυπουργὸς καὶ τὶς πρόσφατες ἐνέργειές του στὴν προσπάθεια τοῦ νὰ προειδοποιήσει τὴν ἑλληνικὴ κοινωνία γιὰ τὴν παρακμιακὴ πορεία τοῦ φθίνοντος ἑλληνισμοῦ.

Στὸ παρὸν κείμενο ἑστιάζουμε στὰ κύρια σημεῖα τοῦ συστήματος πεποιθήσεων τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ Κώστα Καραμανλῆ καὶ στὶς γενικὲς καὶ εἰδικὲς κρίσεις του σχετικὰ μὲ τὴν κρατοῦσα κατάσταση στὴ διεθνῆ σκακιέρα καὶ τὴν ἐσωτερικὴ πολιτική.

1. ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ – Ἡ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ:

Στὴν ὁμιλία του στὸ Star Forum, ὁ τέως Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδος (2004-2009), Κώστας Καραμανλῆς, εἶχε χαρακτηρίσει «τὸ δημογραφικὸ ὡς μιὰ ὡρολογιακὴ βόμβα στὰ θεμέλια τοῦ ἔθνους» ἐπισημαίνοντας πὼς «ἡ Ἑλλάδα δὲ γεννᾶ, γερνᾶ καὶ ἐξασθενεῖ.» Ὁ Καραμανλῆς ἀναφέρθηκε τόσο στὴν ἐθνικὴ διάσταση ὅσο καὶ τὴν εὐρωπαϊκὴ διάσταση τοῦ θέματος, παρουσιάζοντας τὰ στατιστικὰ στοιχεῖα ἀπὸ πρόσφατη ἔρευνα τῆς Eurostat γιὰ τὴν ὑπογεννητικότητα, τὰ ὁποῖα σύμφωνα μὲ τὸν ἴδιο δὲν ἀποτελοῦν συγκυριακὴ τάση, ἀλλὰ συνδέονται μὲ παγιωμένες δημογραφικὲς καμπύλες. Τὰ στατιστικὰ δεδομένα γιὰ τὴν δημογραφικὴ ἐξέλιξη στὴν Ἑλλάδα, ὅπως αὐτὰ ἀναφέρθηκαν ἀπὸ τὸν τέως Πρωθυπουργό, ἔχουν ὡς ἑξῆς: —«α΄) Τὸ 2021 γεννήθηκαν στὴν Ἑλλάδα 85.346 παιδιά, τὸ 2022 μόλις 75.921, δηλαδὴ τὸ 2022 γεννήθηκαν 9.425 λιγότερα παιδιά. Μέσα σὲ ἕνα χρόνο καταγράφηκε μείωση τῆς τάξης τοῦ 11%. β΄) Τὸ 1951, ὑπὸ δύσκολες κοινωνικὲς καὶ οἰκονομικὲς συνθῆκες λόγῳ τοῦ πολέμου, τῆς κατοχῆς καὶ τοῦ ἐμφυλίου ποὺ εἶχαν προηγηθεῖ ἡ χώρα διέθετε σχετικὰ μικρότερο πληθυσμὸ σὲ σχέση μὲ τὸν σημερινό, γύρω στὰ 7,5 ἑκατομμύρια. Ὅμως, κατέγραψε 155.442 γεννήσεις, δηλαδὴ τὸ 1/3 τῶν γεννήσεων. γ΄) Βάσει τῶν σεναρίων προβολῆς ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος θὰ μειωθεῖ σημαντικά. Τὸ 2050 ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος ὑπολογίζεται [πὼς θὰ ἀνέρχεται] σὲ 8,3 ἑκατομμύρια κατὰ τὸ ἀπαισιόδοξο σενάριο, ἐνῷ σύμφωνα μὲ τὸ αἰσιόδοξο σενάριο θὰ ἀνέρχεται σὲ 10 ἑκατομμύρια. δ΄) Ἀνησυχητικὴ εἶναι, ἐπίσης, καὶ ἡ προβολὴ τῆς ἡλικιακῆς διάρθρωσης τοῦ πληθυσμοῦ. Ὁ πληθυσμὸς τῶν παιδιῶν σχολικῆς ἡλικίας θὰ μειωθεῖ ἀπὸ 1,6 ἐκ. σήμερα σὲ 1 ἑκατομμύριο (ἀπαισιόδοξο σενάριο) ἢ 1,4 ἑκατομμύριο (αἰσιόδοξο σενάριο). Σύμφωνα, μὲ τὴν ἔρευνα τοῦ καθηγητῆ Βύρωνα Κοτζαμάνη τοῦ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας τὸ 2040 ὁ ἀριθμὸς τῶν 65 ἐτῶν καὶ ἄνω θὰ πλησιάσει τὸ 30% τοῦ συνολικοῦ πληθυσμοῦ.».

Ὁ οἰκονομικὰ ἐνεργὸς πληθυσμός, δηλαδὴ ὅσοι ἡλικιακὰ «θὰ εἶχαν τὴ δυνατότητα νὰ ἐργαστοῦν», θὰ μειωθεῖ ἀπὸ 7 ἑκατομμύρια τὸ 2050 σὲ 5 ἑκατομμύρια. ε΄) Ἐπιπλέον, «ἐπιβαρυντικὸ στοιχεῖο» γιὰ τὴ δημογραφικὴ κατάσταση τῆς χώρας εἶναι τὸ γεγονὸς πὼς «τὴν περασμένη δεκαετία λόγῳ κυρίως τῆς οἰκονομικῆς κρίσης, ἔφυγαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα περισσότεροι ἀπὸ 450.000 συμπολῖτες μας, προερχόμενοι ἀπὸ τὸ πιὸ παραγωγικὸ κομμάτι τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας». Σύμφωνα, μὲ ἔρευνα τῆς πρωτοβουλίας Brain Regain, ὅπου παρουσιάζονται τὰ ποσοτικὰ καὶ ποιοτικὰ δεδομένα αὐτῆς τῆς ἀφαίμαξης, «τὸ 70% ἐξ αὐτῶν, ποὺ ἔφυγαν ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα κατεῖχαν μεταπτυχιακὸ καὶ σχεδὸν τὸ 18% διδακτορικὸ ἡ μεταδιδακτορικὸ τίτλο.».

1.1.α. ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ:

Οἱ ἐπιπτώσεις τῆς δημογραφικῆς κρίσης, εἶναι σύμφωνα μὲ τὸν Κώστα Καραμανλῆ «πολυεπίπεδες» καὶ «ὑπὸ συνθῆκες δραματικές». Λόγῳ τῆς μείωσης τοῦ πληθυσμοῦ συρρικνώνεται ἡ παραγωγικὴ βάση τῆς χώρας, τὸ ἀσφαλιστικὸ σύστημα εἶναι ἀδύνατο νὰ ὑποστηριχθεῖ, ἡ ἰατροφαρμακευτικὴ περίθαλψη πιέζεται ἀσφυκτικά, ἐνῷ τίθεται σὲ κίνδυνο καὶ ἡ κοινωνικὴ συνοχή. «Ἀποτελοῦν, ὅμως,» ὅπως σημειώνει ὁ τέως Πρωθυπουργός, «καὶ σοβαρὴ ἀπειλὴ γιὰ τὴν ἀμυντικὴ καὶ ἀποτρεπτικὴ ἱκανότητα τῆς χώρας μας». Ὁ ἴδιος προειδοποιεῖ πὼς «αὐταπάτες, οὔτε ἐπιτρέπονται, οὔτε συγχωροῦνται». «Ἡ Ἑλλάδα», ἐξηγεῖ, «ζεῖ σὲ ἕνα ἀσταθὲς περιβάλλον καὶ πρωτίστως ἀπειλεῖται ἡ ἐδαφική της ἀκεραιότητα καὶ τὰ κυριαρχικά της δικαιώματα. Οἱ ἡγεμονικὲς βλέψεις τῆς Τουρκίας δὲ θὰ ἀλλάξουν ἔναντι τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Κύπρου». «Ἡ πληθυσμιακὴ εὐρωστία»,τονίζει, «συνιστᾶ παράμετρο γιὰ τὴν ἐθνικὴ ἀσφάλεια καὶ τὴν ὑπεράσπιση τῶν ἐθνικῶν δικαίων».

1.1.β. Ἡ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ:

Σύμφωνα μὲ τὸν Κώστα Καραμανλῆ, «ἡ διαπίστωση ὅτι τὸ δημογραφικὸ ἔχει καταστεῖ μεῖζον ἐθνικὸ πρόβλημα, δὲν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτηση». Ἡ ἀντιμετώπιση τοῦ προβλήματος «ἀνάγεται σὲ κορυφαία καὶ ἄμεση ἐθνικὴ προτεραιότητα». «Τὸ ἐγχείρημα», ὅμως, ὅπως ὑπογραμμίζει ὁ Καραμανλῆς κάθε ἄλλο παρὰ εὔκολο εἶναι, γιὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: —α΄) πρέπει νὰ «ἀνακοπεῖ μιὰ μακρόχρονη ἐξέλιξη καὶ νὰ ἀναστραφεῖ δραστικὰ ἡ ἀρνητικὴ τάση» τῶν δημογραφικῶν δεικτῶν, β΄) γιὰ νὰ ἐπιτύχει αὐτὴ ἡ προσπάθεια πρέπει νὰ ὑπερβεῖ «παγιωμένες κοινωνικὲς συνθῆκες, ἀντιλήψεις καὶ συνήθειες ποὺ ἔχουν διαμορφωθεῖ», γ΄) δὲν ἀρκοῦν «κάποια θετικὰ μέτρα ἀποσπασματικοῦ χαρακτῆρα, ἀλλὰ μιὰ μακρόπνοη στρατηγικὴ» καθὼς «ἐλλοχεύει ὁ κίνδυνος τοῦ too ‘‘title too late’’»· δηλαδὴ: πολὺ λίγο, πολὺ ἀργά. Ὅσα μέτρα ἔχουν ληφθεῖ καὶ ἐξαγγελθεῖ, εἶναι φρόνιμο «νὰ διευρυνθοῦν καὶ νὰ ἀποκτήσουν μονιμότερο χαρακτῆρα». δ΄) Ἡ ἀποτελεσματικότητα μιᾶς στρατηγικῆς γιὰ τὴν δημογραφικὴ ἀνάταξη προϋποθέτει τὴν ὕπαρξη «στοιχείων ποὺ δὲ χαρακτηρίζουν κατὰ κανόνα τὴν δημόσια ζωὴ τῆς Ἑλλάδος, ὅπως ἡ συνέπεια, ἡ συνέχεια, ἡ ἀλληλοσυμπλήρωση καὶ ἡ ἐπιμονὴ σὲ βάθος χρόνου». ε) «Οἱ ἐπιβαλλόμενες πολιτικὲς» γιὰ τὴν ἐνίσχυση τῆς γεννητικότητας «ἔχουν οἰκονομικὸ κόστος, ποὺ σημαίνει πρόσθετη δημοσιονομικὴ ἐπιβάρυνση καὶ πιθανῶν περικοπὲς σὲ ἄλλες πολιτικὲς προτεραιότητες.».

Γιὰ νὰ ἀντιμετωπιστεῖ αὐτὴ ἡ ἀρνητικὴ τάση εἶναι ἀναγκαῖα, σύμφωνα μὲ τὸν τέως Πρωθυπουργό, «ἡ οἰκονομικὴ ἀνάπτυξη καὶ ἡ διάχυση τοῦ παραγομένου πλούτου στοὺς πολλούς, οἱ εὐκαιρίες γιὰ ὅλους, ἄμβλυνση τῶν κοινωνικῶν ἀνισοτήτων, ἡ στήριξή των λιγότερο εὐνοημένων». Σὲ αὐτὴ τὴ λογική, ἐπισημαίνει, δύο προτεραιότητες ἀποκτοῦν ξεχωριστὴ σημασία: α΄) «ἡ ἄνθηση καὶ ἡ εὐεξία τῶν μικρομεσαίων ἐπιχειρήσεων». Πρὸς τοῦτο, οἱ μικρομεσαῖες ἐπιχειρήσεις «χρειάζονται μεγαλύτερη στήριξη» καὶ «πρόσβαση σὲ χρηματοδοτικὰ ἐργαλεῖα» ἀπὸ τὸ «τραπεζικὸ σύστημα» καὶ διευκόλυνση τοῦ «ἐξαγωγικοῦ τους προσανατολισμοῦ», β΄) «ἡ στήριξη τῆς περιφερειακῆς ἀνάπτυξης καὶ τοῦ πρωτογενοῦς τομέα». Λόγῳ ἐντατικοποίησης τῆς ἀστικοποίησης ἔχει ἐπέλθει ἡ «ἐρήμωση τῶν χωριῶν» καὶ ἡ «καθίζηση τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς», ἡ ὁποία «ἤδη πλήττεται ἀπὸ τὴν κλιματικὴ κρίση». Τὸ φαινόμενο αὐτὸ μπορεῖ νὰ «ἀνασχεθεῖ» μέσῳ τῆς «στήριξης τῶν γεωργικῶν ἐξαγωγῶν καὶ τῶν ὑγιῶν συνεταιριστικῶν ἐπιχειρήσεων.».