Γρηγόρης Τσουκαλᾶς: Ἱδρυτὴς καὶ Συντονιστὴς στό: starconsciousness.blogspot.com Ἐρευνητής, Ἀρθρογράφος – Ἀναλυτὴς σὲ Γεωπολιτικοὺς ἱστοχώρους: militaire.gr, slpress.gr, κ.α.

  • Τὸ ἄρθρο δημοσιεύτηκε στὶς 11 Νοεμβρίου 2023, στὸ ἱστολόγιο: geoparatirisy.com – Γεωπαρατήρηση.

Πολλὲς φορές μου λένε ὅτι δὲν ταυτίζομαι μὲ τὴν ἀγέλη· αὐτοὶ ποὺ μὲ ξέρουν, πάντα ἔλεγαν ὅτι εἶμαι περίεργος τύπος ἀνθρώπου, λόγο αὐτῆς τῆς συνήθειας, ἀλλὰ γιὰ νὰ διαβάζεις αὐτὲς τὶς γραμμὲς εἶσαι καὶ ἐσὺ φίλε ἀναγνώστη! Καὶ ἐγὼ ὡς ἄλλος βλὰξ τοὺς ἀπαντῶ: σὲ πιὰ ἀπ’ ὅλες της ἀγέλες;

Τί, πῶς εἴπατε, δὲν καταλάβατε τὴν ἐρώτησή μου; Μὰ εἶναι ἁπλό! Ἀκόμα καὶ αὐτοὶ ποὺ ὑποστηρίζουν ὅτι δὲν ἀνήκουν πουθενά, εἶναι μέρος ἐκείνης τῆς ὁμάδας ποὺ ὑποστηρίζει ὅτι: δὲν ἀνήκει πουθενά. Βέβαια, ὑπάρχουν καὶ ἄνθρωποι ποὺ ἀνήκουν σὲ δύο καὶ τρεῖς ἀγέλες ταυτόχρονα. Τί, πῶς εἴπατε; Δὲν ὑπάρχουν τέτοιοι ἄνθρωποι; Μὰ μερικοὶ ἀπὸ ἐσᾶς ἀνήκετε ἤδη στὴν ἀγέλη τῆς «Χ» ἀθλητικῆς ὁμάδας, στὸ «Χ» κόμμα καὶ ποιός ξέρει σὲ ποιά «Ψ» ἄλλη ἀγέλη!… Ἂν ἀρχίσουμε νὰ μετρᾶμε θὰ χρειαστοῦμε τόμους γραψίματος.

Ἄλλα, ἀκόμα καὶ ἐγὼ ἀνήκω ἔστω καὶ ἀσυνείδητα στὴν ἀγέλη αὐτῶν ποὺ γράφουν, κ.λπ. Ὄχι δὲν προσπαθῶ νὰ κατηγορήσω αὐτοὺς ποὺ ἀνήκουν σὲ ἀγέλες, γιατί τὶς περισσότερες φορές, αὐτοὶ ποὺ τὸ κάνουν, ἔχουν σκοπὸ νὰ σᾶς βάλουν στὴν δική τους ἀγέλη! (κλασικὸς τρόπος τσοπάνη ποὺ ψάχνει μαντρί!) Καὶ ἄλλωστε, τὸ νὰ συνταυτίζεσαι, εἶναι σύμφωνα πάντα μὲ τὴν ψυχολογία, τὸ πιὸ ἀρχέγονο συναίσθημα καὶ τὸ πρῶτο συναίσθημα ποὺ νιώθουν τὰ μωρά. Ὅπως βλέπετε, εἶναι κάτι πολὺ ἀρχαῖο! —καὶ ὅπως ὅλα τὰ ἀρχέγονα πράγματα κρύβουν δυνάμεις, ἔτσι καὶ αὐτό. Ἀλλὰ γιατί τελικὰ ἐπιλέγουμε ἔστω καὶ ἀσυνείδητα νὰ ἀνήκουμε στὴν ἀγέλη; Σύμφωνα πάντα μὲ τὴν ψυχολογία, ἀλλὰ καὶ τὴν ἀνθρωπολογία, ὁ λόγος ποὺ οἱ πρωτόγονες κοινωνίες συντάχθησαν σὲ ὁμάδες, ἦταν γιὰ νὰ γίνουν πιὸ ἰσχυρὲς ἀπὸ τὸ ἄτομο ἀπέναντι στὴν φύση καὶ τὶς ἀντιξοότητες της, ἀλλὰ, καὶ γιατί ἔτσι μοιράζονταν τὶς εὐθύνες καὶ τὴν ἐργασία. Ἐντάξει, ὁ γράφων, προσπαθεῖ νὰ μὴν ἀνήκει σὲ ἀγέλες ἢ, ἂν τὸ κάνει αὐτό, φροντίζει νὰ τοῦ παρέχουν ποσοστὰ ἐλευθερίας καὶ γνώσης· καὶ ναὶ, ὑπάρχου καὶ τέτοιες ἀγέλες!

Ἀλλὰ, γιατί σᾶς πρήζω μὲ τὶς ὁμάδες καὶ τὶς ἀγέλες; Ἴσως γιὰ νὰ σᾶς κάνω νὰ δεῖτε πόσες ἀγέλες ὑπάρχουν καὶ νὰ συνειδητοποιήσετε πῶς ἀκόμα καὶ αὐτοὶ ποὺ ὑποστηρίζουν ὅτι δὲν ἀνήκουν σὲ ὁμάδες ἢ ἀγέλες, τελικὰ ἀνήκουν καὶ αὐτοὶ κάπου. Ἐντάξει, μπορεῖ ἐσᾶς νὰ μὴν σᾶς μιλᾶνε γιὰ τὸ πόσο ὄμορφη εἶναι ἡ ἀγέλη σας ἢ ἡ ὁμάδα σας, καὶ ἀκόμα πιὸ ἔξυπνα νὰ ἔχουν ἀλλάξει τὸν μανδύα τῆς λέξης ἀγέλη, μὲ τὴν λέξη κύκλος, σύνολο, ὁμάδα, καὶ λοιπά! Τὸ παραπάνω παιχνίδι μὲ τὶς λέξεις, εἶναι κάτι ποὺ ὁ ὑποψιασμένος ἀναγνώστης θὰ τὸ συναντήσει πάμπολλες φορές, κλασικὸς τρόπος τῶν τσοπάνηδων νὰ πουλοῦνε ἐλευθερίες ἡ, νὰ μιλᾶνε, ἐνῷ ταυτόχρονα ντύνουνε τὶς λέξεις —«φυλακή»— μὲ πιὸ περιωπῆς λέξεις. Ἄλλα εἶναι καὶ ἕνα συνηθισμένο κόλπο, ποὺ πράττουν οἱ ἀρχηγοὶ τῆς ἀγέλης ἀπέναντι στὸ σύνολό της. Βέβαια, ὅσο πιὸ μεγάλη ἀγέλη, τόσο πιὸ εὔκολα μεταβιβάζετε ἕνα συναίσθημα στὸ σύνολό της, π.χ.: ὁ φόβος, ἡ χαρά· καὶ αὐτὸς εἶναι ἕνας ἀπὸ τοὺς λόγους ποὺ οἱ ἀρχηγοὶ μιᾶς ἀγέλης —προσωπικὰ θὰ τοὺς χαρακτήριζα θιασῶτες— ἐπιλέγουν μεγάλα ἀκροατήρια καὶ ὄχι ἀτομικά! (ὅπου, βλέπετε, μεγάλα ἀκροατήρια, βάλτε δίπλα τὴν λέξη τσοπάνης). Ἀλλὰ ἂς χρησιμοποιήσουμε καὶ ἐμεῖς τὸ παιχνίδι μὲ τὶς λέξεις καὶ ἂς ἀλλάξουμε τὴν λέξη ἀγέλη μὲ τὴν λέξη σύνολο. Εἴδατε, πόσο πιὸ δεκτικὸ εἶναι νὰ πεῖς στὸν ἑαυτό σου ὅτι ἀνήκεις σ’ ἕνα σύνολο καὶ ὄχι σὲ μία ἀγέλη.

Ἂς ἀφήσουμε γιὰ λίγο τὰ ἀνθρώπινα σύνολα καὶ ἂς περάσουμε στὰ σύνολα τῆς φύσης, ποὺ εἶναι διάσπαρτα γύρω μας. Οἱ μέλισσες —γιὰ παράδειγμα— εἶναι ἕνα ἀξιοθαύμαστο σύνολο ποὺ λειτουργεῖ σχεδὸν τέλεια· τὰ μυρμήγκια ἐπίσης! Ἕνα μυρμήγκι μόνο τοῦ εἶναι τελείως χαμένο, ἀντίθετα, ὅταν γίνει μέρος τοῦ συνόλου, ἀποκτᾶ δύναμη· τὸ ἴδιο κ’ ἡ μέλισσα.

Ἀλλὰ, ἀκόμα καὶ στὴν φυσική – χημεία, μαθαίνουμε ὅτι τὰ διάφορα στοιχεῖα, τείνουν νὰ ἑνώνονται σὲ σύνολα! Αὐτὸ σημαίνει ὅτι: ἂν ἀπὸ τὴν ἴδια τήν φύση, τείνουμε νὰ συγκροτοῦμε σύνολα, τότε θὰ ἔλεγα ὅτι εἴμαστε καταδικασμένοι νὰ δημιουργοῦμε σύνολα. Καὶ ἐδῶ τίθεται ἕνα ἄλλο βασικὸ ἐρώτημα, ἂν ὅπως ὑποστηρίζει ἡ φυσική, ἢ ἡ χημεία, ἢ ἡ ψυχολογία κ.λπ.: ἡ φύση τῆς ζωῆς εἶναι νὰ ἑνώνει· εἴμαστε καταδικασμένοι νὰ σκλαβωθοῦμε κάτω ἀπὸ τὴν «Χ» ἀγέλη; Μὰ φυσικὰ καὶ ὄχι!

Βλέπετε, ὅσο αὐτό μας τὸ ἐπιτρέπει, ἔχουμε ἀκόμα τὴν ἐλευθερία τῆς ἐπιλογῆς. Ἡ ζωὴ μπορεῖ νὰ δημιουργεῖ σύνολα ὥστε ἡ μονάδα νὰ τείνει νὰ γίνει ἕνα σύνολο (δες, π.χ., τὸ σπερματοζωάριο) ἀλλὰ, ἡ ἐπιλογὴ τοῦ συνόλου: τὸ ποὺ θὰ συνταυτιστείς, εἶναι προσωπικὸ θέμα! Τοὐλάχιστον στὸν τομέα ποὺ ἀφορᾶ τὰ κοινωνικὰ σύνολα. Αὐτὴ εἶναι καὶ ἡ διαφορὰ τοῦ συνειδητοῦ παίκτη τῆς ζωῆς! Στὸ ὅτι μπορεῖ νὰ ἐπιλέξει στὰ πλαίσια ποὺ τοῦ τὸ ἐπιτρέπει ἡ φύση, τὸ σύνολο ἢ τὴν ἀγέλη ποὺ θὰ ταυτιστεῖ.

Ναί, ξέρω, κάποιοι θὰ ποῦν ὅτι εἶναι βλακῶδες νὰ ἀνήκεις κάπου —καὶ θὰ συμφωνήσω μαζί τους— λέγοντάς τους πὼς ἀνήκουν σ’ αὐτοὺς ποὺ δὲν ἀνήκουν! Ἀλλά, κ’ οἱ ἴδιοι, δὲν θὰ πρέπει νὰ λησμονοῦν ὅτι ἀνήκουν στὸ σύνολο τοῦ εἴδους, τοῦ ὅποιου εἴδους, καὶ σὲ αὐτό, δὲν ὑπάρχει εὐελιξία ἐπιλογῆς!