Χρῆστος Κατσέας

Ἡ ἐπιδίωξη μιᾶς βιωσίμου καὶ ἀμοιβαίως ἀποδεκτῆς διευθέτησης τοῦ οὐκρανικοῦ ζητήματος διὰ τῆς διπλωματικῆς ὁδοῦ προσκρούει σὲ πλεῖστα ὅσα ἐμπόδια. Ἡ ἀδιάλλακτη κ’ ἐπεκτατικὴ στάση τῆς Ρωσικῆς Ὁμοσπονδίας, ἡ ὁποία ἐκδηλώνεται μέσῳ ἀξιώσεων ποὺ οὐσιαστικὰ ἀποσκοποῦν στὴν ὑπονόμευση τῆς οὐκρανικῆς κυριαρχίας καὶ τὴ μετατροπὴ τῆς χώρας σὲ κράτος «δορυφόρο», καθιστᾶ τὴν ἐπίτευξη συναινετικῆς λύσης ἄκρως δυσχερῆ.

Ἐκ τῆς σκοπιᾶς τοῦ Οὐκρανοῦ Προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκυ, ἡ ἀποδοχὴ οἱασδήποτε διαπραγματευτικῆς φόρμουλας ἡ ὁποία θὰ συνεπαγόταν ἐδαφικὲς παραχωρήσεις ἢ τὸν περιορισμὸ τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας, θὰ ἰσοδυναμοῦσε μὲ πράξη ἐσχάτης προδοσίας. Μιὰ τέτοια ἐνέργεια θὰ ἐγκυμονοῦσε τὸν κίνδυνο ἀποσάθρωσης τῆς κοινωνικῆς συνοχῆς καὶ ἀποξένωσης τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ὑποστεῖ ἀνυπολόγιστες θυσίες κατὰ τὴ διάρκεια τῆς πολεμικῆς ἀναμέτρησης.

Ἐν τούτοις, κ’ οἱ Εὐρωπαῖοι ἡγέτες, οἱ ὁποῖοι ἔχουν ἀναγάγει τὴν οὐκρανικὴ κρίση σὲ ζήτημα μείζονος γεωπολιτικῆς σημασίας γιὰ τὴν ἀσφάλεια τῆς εὐρωπαϊκῆς ἠπείρου, ἀντιμετωπίζουν τὸ δυσεπίλυτο πρόβλημα τῆς αἰτιολόγησης ἑνὸς ἐνδεχόμενου συμβιβασμοῦ ἔναντι τῆς κοινῆς γνώμης· —ὅλων ἡμῶν. Ἡ πρόκληση ἔγκειται στὴν πειθὼ τῶν πολιτῶν περὶ τῆς ἀναγκαιότητας μιᾶς ρεαλιστικῆς προσέγγισης· κατόπιν ἐτῶν ἔνθερμης ρητορικῆς ὑποστήριξης πρὸς τὴν Οὐκρανία καὶ τῆς διοχέτευσης κολοσσιαίων κεφαλαίων γιὰ τὴν ἐνίσχυση τοῦ ἀγῶνα της, ὁ ὁποῖος ἔχει ἀποκτήσει ὑπαρξιακὸ χαρακτῆρα.

Πέραν τούτων, ἡ ἐξεύρεση μιᾶς ἀμοιβαίως ἀποδεκτῆς λύσης περιπλέκεται ἀπὸ τὴ βαθιὰ δυσπιστία μεταξὺ τῶν ἐμπλεκομένων μερῶν. Ἡ ρωσικὴ εἰσβολὴ ἔχει πλήξει καίρια τὰ θεμέλια τῆς εὐρωπαϊκῆς ἀρχιτεκτονικῆς ἀσφαλείας κ’ ἔχει προκαλέσει βαθιὰ ρήγματα στὶς σχέσεις μεταξὺ Ρωσίας καὶ Δύσης. Ἡ ἀποκατάσταση τῆς ἐμπιστοσύνης καὶ ἡ γεφύρωση τοῦ χάσματος συνιστοῦν μακροχρόνιες κ’ ἐπίπονες διαδικασίες, οἱ ὁποῖες δυσχεραίνουν τὴν ἐπίτευξη μιᾶς βιώσιμης εἰρηνευτικῆς συμφωνίας.

Ἐπιπροσθέτως, ἡ πολυπλοκότητα τῆς οὐκρανικῆς κρίσης ἐπαυξάνεται λόγῳ τῆς ἐμπλοκῆς ἐξωγενῶν παραγόντων, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουν τὴν ἐξυπηρέτηση ἰδίων γεωπολιτικῶν συμφερόντων. Ἡ Οὐκρανία ἔχει μετατραπεῖ σὲ πεδίο ἀντιπαράθεσης μεταξὺ μεγάλων δυνάμεων, γεγονὸς τὸ ὁποῖο περιπλέκει τὴν ἀναζήτηση μιᾶς λύσης ἱκανοποιητικῆς διὰ πάσας τὰς ἐμπλεκομένας πλευρᾶς.

Συνεπῶς, ἡ ἐξεύρεση μιᾶς διπλωματικῆς διεξόδου στὴν οὐκρανικὴ κρίση συνιστᾶ πρόβλημα ἐξαιρετικῆς δυσκολίας, ἡ λύση τοῦ ὁποίου προϋποθέτει ρεαλισμό, πολιτικὴ βούληση καὶ πνεῦμα συμβιβασμοῦ ἐκ μέρους ὅλων τῶν συμμετεχόντων. Ἡ ἐναλλακτικὴ λύση: ἡ συνέχιση τῆς πολεμικῆς σύρραξης, ἐγκυμονεῖ ἀπρόβλεπτους κινδύνους γιὰ τὴν Οὐκρανία, τὴν Εὐρώπη καὶ τὴν παγκόσμια εἰρήνη.