Γρηγόρης Τσουκαλᾶς: Ἱδρυτὴς καὶ Συντονιστὴς στό: starconsciousness.blogspot.com Ἐρευνητής, Ἀρθρογράφος – Ἀναλυτὴς σὲ Γεωπολιτικοὺς ἱστοχώρους: militaire.gr, slpress.gr, κ.α.

* Τὸ ἄρθρο πρωτοεδημοσιεύθη στὶς 23 Δεκεμβρίου 2023, στὸ geoparatirisy.com

Ἀπέναντί μας ὁ κόσμος ὁρίζεται ἀπ’ τὴ γνώση ποὺ κατέχει ὁ καθένας μας —οὐσιαστικὰ ὁ καθένας μας, ἀποτελεῖ κ’ ἕνα διαφορετικὸ σύμπαν γνώσης— ἀλλιῶς βλέπει τὸν κόσμο ἕνας ψυχολόγος, ἀλλιῶς ἕνας βιολόγος καὶ ἀλλιῶς ἕνας θεωρητικός. Πῶς μπορούσαμε, ὅμως, νὰ μεγαλώσουμε τὸ φάσμα τῆς ἀντίληψής μας καὶ γιατί; Πρῶτον: τὸ φάσμα τῆς ἀντίληψής μας μεγαλώνει μὲ τὸ νὰ τοῦ προσθέτεις μεγαλύτερη γνώση. Αὐτὸ βέβαια συνεπάγεται ὅτι ὅποιος ἀφαιρεῖ κομμάτια τῆς γνώσης ἀπ’ τὴ ζωή μας, θέλει ἐσκεμμένα νὰ μᾶς κάνει πιὸ κοντόφθαλμους, —καὶ αὐτὸ τὸ κάνει συνειδητὰ κάθε τσοπάνης σὲ ὅποιο μαντρὶ κι ἂν ἀνήκει.

Ἐντάξει, ποιός θὰ μποροῦσε νὰ μᾶς ἀφαιρέσει γνώσεις καὶ πῶς θὰ τὸ ἔκανε χωρὶς νὰ τὸ καταλάβουμε, —θὰ μοῦ πεῖ κάποιος; Ἂς φέρουμε λοιπὸν μερικὰ παραδείγματα: Ὅταν κάποιο (χ) δελτίο εἰδήσεων ἐπιλέγει νὰ προβάλλει μὲ ἔντονο τρόπο ἕνα θέμα, ἢ δὲν σοῦ προβάλλει μὲ τὸ ἴδιο τρόπο ἕνα ἄλλο, ἢ ἀκόμα σοῦ βάζει ἀναλυτὲς ποὺ θὰ σπρώξουν τὴν ἀντίληψή σου πρὸς μιὰ κατεύθυνση, τότε ἡ ἀντίληψή σου χειραγωγεῖται! —μὴν ξεχνᾶς, κάθε σοβαρὸς τσοπάνης ἔχει καὶ τὰ κατάλληλα «τσοπανόσκυλα» ποὺ τὸν ἀκολουθοῦν. Καὶ ναὶ φίλε ἀναγνώστη, αὐτὴ ἡ τεχνική, τοῦ νὰ προβάλλεται ἡ εἴδηση μὲ συγκεκριμένη κατεύθυνση, εἶναι ἀπείρως γνωστή! Ἀρκεῖ νὰ εἶσαι λίγο ὑποψιασμένος μὲ τὸν (χ) παρουσιαστὴ εἰδήσεων. Θὰ μοῦ πεῖτε: ποὺ «κολλοῦν» οἱ διάφοροι ἀναλυτές;

Ὧ… φίλε ἀναγνώστη, ἐδῶ θὰ φορέσω τὰ γυαλιὰ τοῦ ψυχολόγου καὶ θὰ σᾶς ἀπαντοῦσα σὰν καὶ αὐτόν: Μὰ ὁ ρόλος τους, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, εἶναι καὶ νὰ σοῦ δημιουργήσουν τὴν κατάλληλη ἀτμόσφαιρα τῆς εἴδησης ποὺ προβάλουν. Ἔτσι μπαίνουμε καὶ στὸ κλειδὶ αὐτοῦ τοῦ κειμένου ποὺ δὲν εἶν’ ἄλλο ἀπ’ τὴν ἀτμόσφαιρα ποὺ δημιουργεῖται γύρω μας καὶ πῶς μᾶς ἐπηρεάζει. Ἡ ψυχολογία μας λέει ὅτι ἕνας ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ ἐπηρεάσει ἕνα σύνολο ἀνθρώπων, δημιουργῶντας μιὰ ἀτμόσφαιρα ἀλλὰ καὶ ἀντίστροφα. Τρανταχτὸ παράδειγμα εἶναι οἱ πολιτικὲς συγκεντρώσεις ποὺ μπορεῖ λίγοι νὰ ξεκινᾶνε νὰ φωνάζουν καὶ μετὰ ἀπὸ λίγα λεπτὰ βλέπουμε νὰ φωνάζει ὅλος ὁ ὄχλος, —θυμήσου τα «τσοπανόσκυλα». Ἕνα ἀκόμα παράδειγμα τὸ πῶς μᾶς ἐπηρεάζει ἡ ἀτμόσφαιρα εἶναι καὶ τὰ διάφορα γήπεδα, ἢ ἡ ἐπίσκεψή μας σ’ ἕνα νεκροταφεῖο, ἢ σ’ ἕνα νοσοκομεῖο κ.λπ.

Ναί, ἡ δημιουργία τῆς ἀτμόσφαιρας παίζει πολὺ σημαντικὸ ρόλο στὴ συμπεριφορά μας, —αὐτὸ τὸ κόλπο τὸ χρησιμοποιοῦν ἀκόμα καὶ τὰ «super market», βάζοντας χαμηλὴ μουσικὴ στὸ κατάστημα, καὶ ὄχι μόνο. Ὅμως, κ’ ἐκεῖνος ποὺ ξέρει νὰ δημιουργεῖ μέσῳ τῆς γνώσης ἀτμόσφαιρες, δὲν μπορεῖ καὶ νὰ μᾶς χειραγωγήσει; Οἱ ψυχολόγοι γιὰ παράδειγμα δημιουργοῦν τὴν κατάλληλη ἀτμόσφαιρα στὸν ἀσθενῆ, ὥστε νὰ τὸν κατευθύνουν στὴ θεραπεία, ἀκόμα κ’ οἱ γιατροί, χρησιμοποιοῦν, τὴ μέθοδο «πλασέμπο», δίνοντας δηλαδὴ ἕνα δῆθεν φάρμακο στὸν ἀσθενῆ ποὺ ὑποτίθεται ὅτι θὰ τὸν θεραπεύσει κ’ ἐκεῖνος χάρη τῆς ἀτμόσφαιρας καὶ τῆς πίστης του στὸν γιατρό, θεραπεύεται. Ἀλλά, ἂν κάποιοι, ὅπως οἱ γιατροί, χρησιμοποιοῦν τὴν ἀτμόσφαιρα ὡς μέσο πρὸς ὄφελος, αὐτὸ δὲ σημαίνει ὅτι δὲν γίνεται καὶ τὸ ἀντίστροφο.

Ἀλλὰ ἐδῶ ἔρχεται καὶ κολλᾶ ἡ ἀναθεματισμένη γνώση. Ἕνας ψυχολόγος, ἕνας γιατρός, μπορεῖ νὰ καταλάβει τὴν ἀτμόσφαιρα ἑνὸς συναδέλφου, ἄλλα ὄχι ἀπαραίτητα τὴν ἀτμόσφαιρα ποὺ π.χ. δημιουργεῖ ἕνας δημοσιογράφος στὸ κοινό του. Αὐτὸ θὰ τὸ ἀντιλαμβανόταν μόνο ἂν εἶχε τὴ γνώση τοῦ δημοσιογράφου. Ἐντάξει θὰ μοῦ πεῖ κάποιος: δὲν μποροῦμε νὰ ἔχουμε τὴ γνώση ὅλων! Ὄχι δὲν μποροῦμε νὰ ἔχουμε τὴ γνώση ὅλων, ἄλλα θὰ μπορούσαμε νὰ εἴμαστε ὑποψιασμένοι γιὰ κάποιες ἀτμόσφαιρες. Γιατί ἂν τοποθετῶντας ἕναν ἢ μερικοὺς ἀνθρώπους, σ’ ἕναν ὄχλο, ἢ μιὰ παρέα, μποροῦν νὰ ἐπηρεάσουν τὴ συνολικὴ ἀτμόσφαιρα τῆς παρέας, τότε αὐτὸ εἶναι ἕνας τρόπος χειραγώγησης! Ἔτσι πρέπει νὰ ἔχουμε τὴν ὑποψία αὐτοῦ τοῦ τρόπου, καὶ ἡ ὑποψία καὶ μόνο, μπορεῖ νὰ προσφέρει ἕνα ποσοστὸ μεγαλύτερης ἀντίληψης ἀπὸ τὸ νὰ μὴν τὴν ἔχεις καθόλου. Προσωπικὰ ὁ γράφων, κινεῖται, ἀκούει καὶ βλέπει καθημερινὰ χιλιάδες ἀτμόσφαιρες ἀλλὰ προτιμᾶ νὰ ζεῖ στὴ δική του προσωπικὴ ἀτμόσφαιρα, πέρα ἀπὸ τὴν ἀτμόσφαιρα ποὺ ἐμπνέουν οἱ «λύκοι στὰ πρόβατα».

Ὑποσημείωση α΄:

Δῶστε λίγη σημασία στὴν ἀτμόσφαιρα, ποὺ προβάλλουν τὰ δελτία εἰδήσεων, βλέποντας παραπάνω ἀπὸ ἕνα δελτίο εἰδήσεων…

Ὑποσημείωση β΄:

Σὲ μερικὰ πράγματα ποὺ πρέπει νὰ δίνουμε μεγάλη σημασία —στὴν ἀτμόσφαιρα— εἶναι ἡ συγκεντρώσεις τοῦ πλήθους, τὰ δόγματα, τὰ δελτία εἰδήσεων, οἱ ἐκπομπὲς τοῦ ραδιοφώνου, —μέσῳ τοῦ ἤχου π.χ., (ἀντίστοιχο τραγούδι)—, τὸ ὕφος τῆς φωνῆς τοῦ ἐκφωνητῆ κ’ ἡ τηλεόραση μέσῳ τῆς εἰκόνας κ.λπ.