Χρῆστος Κατσέας

Ἔπειτα ἀπὸ μακρὰ περίοδο εἰκασιῶν, ἀκόμη κ’ ἐντὸς τῆς Ρωσικῆς Ὁμοσπονδίας, ἕνα φαινομενικὰ ἀβάσιμο σενάριο δείχνει νὰ λαμβάνει σάρκα καὶ ὀστᾶ. Πρόσφατες ἐκτιμήσεις τῆς Ἐθνικῆς Ὑπηρεσίας Πληροφοριῶν τῆς Νότιας Κορέας, σὲ συνδυασμὸ μὲ ἀναφορὲς ἔγκυρων μέσων ἐνημέρωσης, ὑποδεικνύουν τὴν ἀποστολὴ βορειοκορεατικῶν στρατευμάτων στὴ Ρωσία γιὰ στρατιωτικὴ ἐκπαίδευση, μὲ σκοπὸ τὴν ἐνδεχόμενη ἀνάπτυξή τους στὴν Οὐκρανία.

Ἡ ἐξέλιξη αὐτὴ ὄχι μόνο φανερώνει τὴν πρόθεση τῆς Βόρειας Κορέας καὶ τῆς Ρωσίας νὰ ἐμβαθύνουν τὴν πρόσφατα ἀναβαθμισμένη στρατιωτική τους συνεργασία, ἀλλὰ καὶ ὑπογραμμίζει τὴν ὁλοένα καὶ αὐξανόμενη ἀλληλεξάρτηση τῶν κρίσεων ἀσφαλείας στὴν Ἀνατολικὴ Εὐρώπη καὶ τὴ Βορειοανατολικὴ Ἀσία.

Ἐκτιμᾶται ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν τοῦ Κορεατικοῦ Λαϊκοῦ Στρατοῦ ποὺ βρίσκονται στὴ Ρωσία κυμαίνεται ἀπὸ 1.500 ἕως 12.000, σύμφωνα μὲ μαρτυρίες καὶ ἐκτιμήσεις τῶν νοτιοκορεατικῶν ὑπηρεσιῶν πληροφοριῶν. Μάλιστα, ἀναφέρεται ἡ πιθανὴ συμμετοχὴ ἄνω τῶν χιλίων στρατιωτῶν ἀπὸ τὶς εἰδικὲς δυνάμεις τῆς Πιονγκγιάνγκ.

Ἡ ὑπόθεση περὶ ἀνάπτυξης τοῦ βορειοκορεατικοῦ στρατοῦ στὴν Οὐκρανία δὲν ἀποτελεῖ πρόσφατο φαινόμενο, καθὼς θεωρίες ἐπὶ τοῦ ζητήματος διατυπώνονταν ἤδη ἀπὸ τὸ 2022. Πέραν τῶν διαδικτυακῶν συζητήσεων σὲ περιθωριακὰ blogs, ἡ πιθανότητα παροχῆς στρατιωτικῆς βοήθειας ἀπὸ τὴν Πιονγκγιὰνγκ πρὸς τὴ Μόσχα, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἀποστολῆς στρατευμάτων, ἔχει ἐπανειλημμένως τεθεῖ ἀπὸ δημοσιογράφους καὶ πολιτικὰ πρόσωπα μὲ διασυνδέσεις στὸ Κρεμλίνο.

Εἶναι σημαντικὸ ν’ ἀναφερθεῖ ὅτι τὸν Ἰούνιο τοῦ τρέχοντος ἔτους, ὑπῆρξε δημοσιογραφικὴ κάλυψη ἀναφορικὰ μὲ τὴν ὑποτιθέμενη ἀνάπτυξη βορειοκορεατὼν στρατιωτικῶν μηχανικῶν γιὰ τὴν ἀνοικοδόμηση περιοχῶν στὴν ἀνατολικὴ Οὐκρανία· ὡστόσο, οἱ ἐν λόγῳ ἀναφορὲς δὲν ἐπιβεβαιώθηκαν κατὰ τὸν ἔλεγχο ποὺ διενηργήθη.

Ἡ παροῦσα συγκυρία, ἐν τούτοις, ἐμφανίζει καίριες διαφοροποιήσεις.

Εἶναι ἄξιο περιέργειας τὸ γεγονός, ὅτι ἡ μορφὴ τῆς ἀνάπτυξης τῶν βορειοκορεατικῶν στρατευμάτων ἐκτὸς συνόρων, παρουσιάζει ἀναλογίες μὲ προγενέστερες ἀναλύσεις στὰ ρωσικὰ μέσα ἐνημέρωσης. Ἐνδεικτικά: ὁ Ρῶσος στρατιωτικὸς ἀναλυτὴς Aleksandr Pylev, σὲ δημοσίευμά του στὸ ρωσικὸ μέσο «Bloknot», ὑποστήριξε ὅτι: μιὰ μονάδα βορειοκορεατὼν ἐλεύθερων σκοπευτῶν, μὴ ὑπερβαίνουσα τοὺς 1.500 στρατιῶτες —σύμφωνα μὲ τὰ στοιχεῖα τῆς «N.I.S.» (Ἐθνικὴ Ὑπηρεσία Πληροφοριῶν τῆς Νότιας Κορέας)— θὰ ἦταν ἱκανὴ νὰ παρέχει ὑποστήριξη στὶς ρωσικὲς δυνάμεις γιὰ τὴν ἐπίτευξη ἐπιχειρησιακῆς προόδου σὲ ἀστικὲς περιοχές.

Ἀντίστοιχα, τὸ 2023, ὁ Aleksander Sladkov, μέλος τῆς κυβερνητικῆς ἐπιτροπῆς ἐπιστρατεύσεως, δήλωσε ὅτι πηγή του στὴν Πιονγκγιὰνγκ ὑπεδείκνυε τὴν πρόθεση τῆς βορειοκορεατικῆς κυβέρνησης γιὰ τὴν παροχὴ ἄμεσης στρατιωτικῆς συνδρομῆς.

Τὸ ἔδαφος γιὰ τὴν ἀνάπτυξη τοῦ «Κ.Λ.Σ.» στὴν Οὐκρανία προετοιμάστηκε τὸν Ἰούνιο τοῦ 2024, κατὰ τὴν ὑπογραφὴ συμφωνίας ἐνίσχυσης τῆς στρατιωτικῆς συνεργασίας μεταξὺ τοῦ Προέδρου Πούτιν καὶ τοῦ Βορειοκορεάτη ὁμόλογού του Κὶμ Γιὸνγκ Ὄυν. Σημεῖο ἰδιαίτερου ἐνδιαφέροντος στὴ συμφωνία αὐτὴ ἀποτελεῖ ἡ ρήτρα περὶ «ἀμοιβαίας ὑποστήριξης» σὲ περίπτωση ἐπίθεσης ἐναντίον ὁποιασδήποτε ἐκ τῶν δύο χωρῶν.

Βεβαίως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατυπωθεῖ μὲ ἀπόλυτη βεβαιότητα ὁ ἰσχυρισμὸς περὶ σχηματισμοῦ πλήρους στρατιωτικῆς συμμαχίας, καθὼς ἡ σχέση τους διατηρεῖ πρωτίστως συναλλακτικὸ χαρακτῆρα, ἑδραζόμενη σὲ ἀκόμη πιὸ ἀσταθῆ βάση.

Ἐν τούτοις, ἀκριβῶς λόγῳ τῶν ἐνδεχόμενων δυσχερειῶν στὴ στρατιωτικὴ συνεργασία, ἡ Πιονγκγιὰνγκ φαίνεται νὰ ἐντοπίζει μιὰ εὐκαιρία ν’ αὐξήσει τὴ στρατηγική της σημασία γιὰ τὴ Μόσχα, μὲ τὸ ἐλπιδοφόρο ὅραμα τῆς ἐξασφάλισης ἀντισταθμιστικῶν ὠφελημάτων.

Ἐνδεχομένως νὰ προκαλεῖ ἀπορία ἡ ἐμπλοκὴ τῆς Βορείου Κορέας, χώρας ποὺ ἀκολουθεῖ ὁλοένα καὶ πιὸ ἐπιθετικὴ πολιτικὴ ἔναντι τῆς Νοτίου Κορέας, στὴν οὐκρανικὴ κρίση, λαμβάνοντας ὑπόψη τὴν ἀδιαμφισβήτητη στρατιωτικὴ ὑπεροχὴ τῆς Σεούλ.

Ὡστόσο, ἡ Πιονγκγιάνγκ, παρὰ τὸν ἐνδεχόμενο κίνδυνο ἀπωλειῶν, φαίνεται νὰ ἐκτιμᾶ ὅτι ἡ ἀνάπτυξη στρατευμάτων στὴν Οὐκρανία ἐξυπηρετεῖ μακροπρόθεσμα στρατηγικὰ συμφέροντα.

Ἡ ρωσικὴ εἰσβολὴ στὴν Οὐκρανία παρέχει τὴν εὐκαιρία σὲ Βόρεια Κορέα καὶ Ρωσία νὰ ἐπιβεβαιώσουν ἔμπρακτα τὴ δέσμευσή τους στὴν πρόσφατη στρατιωτικὴ συμφωνία. Ἡ ἀπουσία ἀντίδρασης ἀπὸ πλευρᾶς Πιονγκγιὰνγκ σὲ μιὰ ἄμεση ἐπίθεση κατὰ τῆς Ρωσικῆς Ὁμοσπονδίας θὰ μποροῦσε ν’ ἀμφισβητήσει τὴν πραγματικὴ ἐμβέλεια τῆς στρατιωτικῆς τους συνεργασίας.

Πέραν τῆς ἐπίδειξης ἀλληλεγγύης πρὸς τὴ Μόσχα, ἡ Βόρεια Κορέα ἐνδεχομένως ἐπιδιώκει τὴν ἐνίσχυση τῶν διμερῶν σχέσεων, μὲ τὴν προσδοκία ὅτι τὸ Κρεμλίνο θὰ ἀνταποδώσει τὴν ὑποστήριξη, σὲ περίπτωση ἔντασης στὴν κορεατικὴ χερσόνησο. Ἡ στρατιωτικὴ συνδρομὴ τῆς Μόσχας πρὸς τὴν Πιονγκγιὰνγκ δύναται νὰ λάβει ποικίλες μορφές. Ἔχει διατυπωθεῖ ἡ ὑπόθεση περὶ ἀνάπτυξης τοῦ ρωσικοῦ συστήματος ἀντιπυραυλικῆς ἄμυνας «S-400» στὴ ρωσικὴ Ἄπω Ἀνατολὴ γιὰ τὴν προστασία τῆς Βορείου Κορέας.

Ἐπιπλέον, ἡ ἀποστολὴ στρατευμάτων στὴν Οὐκρανία προσφέρει στὸ βορειοκορεατικὸ στρατὸ τὴ δυνατότητα ἀπόκτησης μαχητικῆς ἐμπειρίας, χρήσιμης σὲ ἐνδεχόμενη σύρραξη μὲ τὴ Νότια Κορέα. Ἡ πρακτικὴ τῆς χρήσης στρατιωτικῶν δυνάμεων σὲ μακρινὰ μέτωπα ὡς προετοιμασία γιὰ μελλοντικὲς συγκρούσεις, ἔχει ἱστορικὰ παραδείγματα, ὅπως ἡ συμμετοχὴ τῆς ναζιστικῆς Γερμανίας στὸν ἱσπανικὸ ἐμφύλιο.

Παρ’ ὅτι ἡ ἀνάπτυξη βορειοκορεατικῶν στρατευμάτων στὰ πεδία μαχῶν τῆς Οὐκρανίας δύναται νὰ ἀποφέρει ὀφέλη στὴν Πιονγκγιάνγκ, κι ἡ Ρωσία ἐπίσης ἐπωφελεῖται ἀπὸ τὴν πρόσθετη ὑλικοτεχνικὴ ὑποστήριξη.

Ὡστόσο, ἡ Μόσχα ἀναλαμβάνει σημαντικοὺς κινδύνους. Ἐπιτρέποντας στὴ Βόρεια Κορέα νὰ συμμετάσχει σὲ ἐνεργὲς πολεμικὲς ἐπιχειρήσεις, ἡ Ρωσία ἀνοίγει τὴν πόρτα γιὰ μιὰ πιὸ ἐνεργὴ ἐμπλοκὴ τῆς Νότιας Κορέας σὲ ζητήματα ἀσφαλείας στὰ δυτικὰ σύνορά της. Ὁ Πούτιν ἔχει ἐπανειλημμένως προειδοποιήσει τὴ Νότια Κορέα νὰ μὴν προμηθεύσει τὴν Οὐκρανία μὲ «φονικὰ ὅπλα», διαφορετικὰ θὰ «καταστρέψει» τὶς σχέσεις τῆς Σεοὺλ μὲ τὴ Μόσχα. Ἀκόμη κι οἱ πωλήσεις στρατιωτικοῦ ἐξοπλισμοῦ ἀπὸ τὴ Νότια Κορέα στὴν Πολωνία ἔχουν προκαλέσει τὴν ὀργὴ τῆς Μόσχας. Μέχρι στιγμῆς, ἡ Σεοὺλ ἔχει συμμορφωθεῖ μὲ τὶς προειδοποιήσεις του Κρεμλίνου, περιορίζοντας τὴ βοήθειά της πρὸς τὴν Οὐκρανία σὲ μὴ «φονικὸ στρατιωτικὸ ἐξοπλισμὸ» καὶ ἀναπτυξιακὴ βοήθεια, —παρ’ ὅλο ποὺ ἔχει βρεῖ τρόπους νὰ παρακάμψει τὶς συστάσεις του Κρεμλίνου.

Φυσικά, ἡ φετινὴ ἐπίσκεψη τοῦ Πούτιν στὴ Βόρεια Κορέα φάνηκε νὰ ὑποδηλώνει μιὰ ξεκάθαρη πρόθεση νὰ ὑπονομεύσει σοβαρά τις ρωσο-νοτιοκορεατικὲς σχέσεις. Ὡστόσο, δεδομένου ὅτι ἡ Βόρεια Κορέα ἔχει χαρακτηριστεῖ ἐπίσημα ὡς ἐχθρὸς ἀπὸ τὸν ἀμυντικὸ μηχανισμὸ τῆς Νότιας Κορέας κ’ ἐμπλέκεται τώρα σὲ πολεμικὲς ἐπιχειρήσεις, ἡ Σεοὺλ ἔχει πλέον ἀκόμη λιγότερους λόγους ἀπὸ πρὶν ν’ ἀποφύγει τὸν ἄμεσο ἐξοπλισμὸ τῆς Οὐκρανίας.

Ὁμοίως, —ἡ Νότια Κορέα— ἔχει λιγότερους λόγους νὰ θεωρεῖ τοὺς δεσμοὺς τῆς μὲ τὴ Ρωσία ὡς ξεχωριστοὺς ἀπ’ τὴ σύγκρουση τῶν μεγάλων δυνάμεων —μεταξὺ Μόσχας καὶ Οὐάσιγκτον— ἰδιαίτερα στὴν Ἀνατολικὴ Ἀσία.

Τὸ κατὰ πόσο οἱ προσπάθειες τῆς Βόρειας Κορέας νὰ οἰκοδομήσει πολιτικὸ κεφάλαιο μὲ τὴ Ρωσία, θὰ ἀποφέρουν ὀφέλη στὴν Πιονγκγιάνγκ, εἶναι ἄγνωστο σ’ αὐτὸ τὸ σημεῖο. Ἕνα πρᾶγμα ποὺ ἡ Βόρεια Κορέα ἔχει μάθει μὲ τὸν δύσκολο τρόπο εἶναι ὅτι: ἡ Μόσχα δὲν εἶναι ἀπαραίτητα ἀξιόπιστη στὸ νὰ τηρήσει τὶς δεσμεύσεις της. Ὁποιαδήποτε ἔκρηξη ἐχθροπραξιῶν στὴν κορεατικὴ χερσόνησο θὰ ἐμπλέξει τὴ Ρωσία σὲ κάποιο βαθμό, ἁπλῶς καὶ μόνο λόγῳ τῆς γεωγραφικῆς ἐγγύτητας τῆς Ρωσίας. Παρ’ ὅλα αὐτά, ὁ Κὶμ Γιὸνγκ Ὄυν πιθανότατα δὲν θεωρεῖ δεδομένη τὴν ἄποψη ὅτι: τὸ Κρεμλίνο θὰ ἀνταποδώσει τὴν ὑποστήριξη τῆς Πιονγκγιὰνγκ πρὸς τὴ Ρωσία.

Παρ’ ὅλα αὐτά, τὸ γεγονὸς ὅτι ἡ Βόρεια Κορέα ἐμφανίζεται πρόθυμη νὰ παραχωρήσει ἐπίλεκτες μονάδες στὴν Οὐκρανία, ὑποδηλώνει ἕναν βαθμὸ ἐμπιστοσύνης —ἢ τοὐλάχιστον ὑψηλὴ ἀνοχὴ στὸν κίνδυνο. Ἐάν, μάλιστα, βορειοκορεάτες στρατιῶτες ἐμπλακοῦν ἐνεργὰ στὶς συγκρούσεις στὴν Οὐκρανία, τότε, οὔτε τὸ «Ν.Α.Τ.Ο.» οὔτε ἡ Νότια Κορέα πρόκειται νὰ τὸ ἀγνοήσουν. Στὴ σύγχρονη ἐποχή, ἡ γεωγραφία δὲν διαχωρίζει πλέον τὰ διάφορα «θέατρα τοῦ πολέμου» ἀσφαλείας της Εὐρασίας· ἀντίθετα, τὰ συνδέει στενά.

Γιὰ τὴ σύνταξη τοῦ παρόντος κειμένου ἀξιοποιήθηκαν πληροφορίες προερχόμενες ἀπὸ μέσα ἀνοικτῆς πρόσβασης.

* Ἐνδεικτικά: carnegieendowment, aljazeera, responsiblestatecraft, dw, κ.α.