Χρῆστος Κατσέας

Ἡ κρίση ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν ἑλληνικὴ δικαιοσύνη, δυστυχῶς, ὑπερβαίνει τὸ πεδίο τῶν τριῶν (γνωστῶν) ὑποθέσεων. Ἡ διαφαινόμενη ἀτιμωρησία κ’ ἡ ἔλλειψη διαφάνειας σὲ πλεῖστα ὅσα ἐπίπεδα, ἔχουν ὁδηγήσει σὲ διάβρωση τῆς ἐμπιστοσύνης τῶν πολιτῶν στὴν «ἀμερόληπτη» καὶ ὀρθὴ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης.

Τὰ τελευταῖα δύο χρόνια, ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν πολιτῶν στὶς δικαστικὲς ἀρχὲς ἔχει δοκιμαστεῖ σοβαρὰ ἀπὸ τρεῖς σημαίνουσες ὑποθέσεις. Δύο ἀπὸ αὐτὲς σχετίζονται μὲ καταστροφικὰ γεγονότα: ἕνα σιδηροδρομικὸ ἔγκλημα ποὺ σημειώθηκε τὸν Φεβρουάριο τοῦ 2023 μὲ ἀποτέλεσμα τὸν θάνατο 57 ἀτόμων (ἐπίσημα) καὶ ἕνα ναυάγιο στὰ ἀνοιχτὰ τῆς Πελοποννήσου τὸ περασμένο καλοκαίρι, κατὰ τὸ ὁποῖο ἑκατοντάδες μετανάστες ἀπὸ τὴν Ἀσία καὶ τὴν Ἀφρικὴ ἀγνοοῦνται καὶ θεωροῦνται νεκροί. Τὸ ἄλλο ζήτημα ἀφορᾶ τὸ ἐκτενὲς σκάνδαλο παρακολούθησης μέσῳ λογισμικοῦ ὑποκλοπῆς, στὸ ὁποῖο «φέρεται» νὰ ἐμπλέκεται ἡ κυβέρνηση τοῦ πρωθυπουργοῦ Κυριάκου Μητσοτάκη. Τὸ καλοκαίρι ποὺ μᾶς πέρασε, ὁ εἰσαγγελέας τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου ἀποφάσισε νὰ ἀπαλλάξει ἀπὸ ποινικὲς εὐθύνες τοὺς πολιτικούς, τὴν ἀστυνομία καὶ τὶς μυστικὲς ὑπηρεσίες τῆς χώρας.

Ἡ ὑπόθεση σκιάζεται ἀπὸ βαριὲς κατηγορίες γιὰ συγκάλυψη, καθὼς τὰ κόμματα τῆς ἀντιπολίτευσης, οἱ οἰκογένειες τῶν ἀδίκως χαμένων καὶ ἀνεξάρτητοι ἐρευνητὲς καταγγέλλουν τὴν ἀποσιώπηση τῆς ἀλήθειας. Ἡ ἀποκάλυψη κρίσιμων μαρτύρων καὶ ἡ παράβλεψη σημαντικῶν στοιχείων, ἐνισχύουν τοὺς ἰσχυρισμοὺς γιὰ συγκάλυψη, ἐνῷ οἱ κοινοβουλευτικὲς ἔρευνες, ἀντὶ νὰ ἀποκαταστήσουν τὴν ἀλήθεια, φαίνεται νὰ τὴ θάβουν βαθύτερα. —Τὸ ξέρουν καλὰ ἁλῶστε, αὐτὸ τὸ «σπόρ».

Ἡ ἐπιφανειακὴ ὁμαλότητα τῆς «δημοκρατικῆς» λειτουργίας, δυστυχῶς, συχνὰ συγκαλύπτει βαθύτερες σκοπιμότητες καὶ ἀδυναμίες. Ἡ ἀδυναμία ἤ, ἐνίοτε, ἡ ἀπροθυμία τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐπιτροπῶν νὰ διεξάγουν ἐνδελεχεῖς καὶ ἀμερόληπτες ἔρευνες, ἰδίως σὲ ὑποθέσεις μὲ πολιτικὲς ἢ οἰκονομικὲς προεκτάσεις, ξεσκεπάζει μιὰ ἀνησυχητικὴ πραγματικότητα: τὴν ὑπονόμευση τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν ρυθμιστικῶν ἀρχῶν μέσῳ τῆς ἄμεσης πολιτικῆς παρέμβασης.

Οἱ θεμελιώδεις ἀρχὲς τῆς ἀτροφικῆς «δημοκρατίας» στὴν Ἑλλάδα φαίνεται νὰ παραβιάζονται ὁλοένα καὶ περισσότερο. Ἡ χώρα βιώνει μιὰ κλιμάκωση τῆς βίας, τόσο λεκτικῆς ὅσο καὶ φυσικῆς, μὲ στόχο δημοσιογράφους καὶ πολῖτες ποὺ ἀσκοῦν τὸ δικαίωμα τῆς ἐλεύθερης ἔκφρασης. Παράλληλα, παρατηρεῖται μιὰ συστηματικὴ προσπάθεια ὑπονόμευσης ἀνεξάρτητων θεσμῶν καὶ περιορισμοῦ τοῦ πλουραλισμοῦ στὰ ἀστικὰ μέσα ἐνημέρωσης.

* * *

Α΄. Τὸ Ἔγκλημα στὰ Τέμπη:

Ἡ μετωπικὴ σύγκρουση τῶν τρένων στὶς 29 Φεβρουαρίου τοῦ 2023, ποὺ κόστισε τὴ ζωὴ σὲ 57 ἀνθρώπους, κυρίως νέους φοιτητές, ἀποκάλυψε τὶς βαθιὲς ρωγμὲς στὸ σύστημα λειτουργίας τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων. Ἡ ἐγκληματικὴ τραγωδία αὐτή, πυροδότησε ἔντονες συζητήσεις γιὰ τὴν κακοδιαχείριση, τὴ διαφθορὰ καὶ τὶς ἐνδεχόμενες συγκαλύψεις ποὺ ὁδήγησαν σ’ αὐτὸ τὸ τραγικὸ ἀποτέλεσμα.

Χάρη στὴν ἀκούραστη προσπάθεια τῶν οἰκογενειῶν τῶν θυμάτων καὶ τὴν ὑποστήριξη ἀνεξάρτητων εἰδικῶν, ἀποκαλύφθηκαν σοκαριστικὲς λεπτομέρειες γιὰ τὸ ἔγκλημα στὰ Τέμπη. Ἡ ἀνεύρεση τοῦ «χαμένου» κοντέϊνερ τοῦ τρένου σὲ ἰδιωτικὸ οἰκόπεδο, 16 μῆνες μετὰ τὴν τραγωδία, ἀποτελεῖ χαρακτηριστικὸ παράδειγμα τῆς ἀδιαφάνειας ποὺ χαρακτήρισε τὴν ὑπόθεση. Ἡ κοινοβουλευτικὴ ἔρευνα, ἀντὶ νὰ ἑστιάσει στὰ αἴτια τοῦ δυστυχήματος, ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ τὸν πυρῆνα τοῦ ζητήματος, ἐμβαθύνοντας σὲ γενικότερες ἀναλύσεις γιὰ τὸ σιδηροδρομικὸ σύστημα. Ἡ κυβέρνηση, παρὰ τὶς ἐνστάσεις τῆς εὐρωπαϊκῆς εἰσαγγελίας, ἀρνήθηκε νὰ ἀσκήσει διώξεις κατὰ τῶν δύο πρώην ὑπουργῶν Μεταφορῶν, ἀποδεικνύοντας ἔτσι τὴν «ἀδυναμία» της νὰ ἀντιμετωπίσει τὴ διαφθορὰ ποὺ ὁδήγησε στὴν τραγωδία τῶν Τεμπῶν.

Οἱ ἠχογραφημένες συνομιλίες ἔχουν παραποιηθεῖ μὲ σκοπὸ νὰ ἀποκρύψουν ἐνδεχόμενες συστημικὲς ἀστοχίες ποὺ συνέβαλαν στὴν πρόκληση τοῦ δυστυχήματος, ὥστε ἡ εὐθύνη νὰ ἀποδοθεῖ ἀποκλειστικὰ στοὺς ἄμεσα ἐμπλεκόμενους.

Β΄. Ἑκατοντάδες συνακροάσεις:

Ἡ Ἑλλάδα «συγκλονίστηκε» τὸ καλοκαίρι τοῦ 2022 ἀπὸ τὸ σκάνδαλο τῶν ὑποκλοπῶν, γνωστὸ καὶ ὡς «Predatorgate». Ἡ ὑπόθεση ξεκίνησε ὅταν ὁ πρόεδρος τοῦ ΠΑ.ΣΟ.Κ., Νῖκος Ἀνδρουλάκης, ἀποκάλυψε ὅτι εἶχε πέσει θῦμα παρακολούθησης μέσῳ τοῦ κακόβουλου λογισμικοῦ «Predator». Στὴ συνέχεια, ἀποκαλύφθηκε ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Ὑπηρεσία Πληροφοριῶν (Ε.Υ.Π.) εἶχε ἐνεργοποιήσει παράνομες ἐπισυνδέσεις στὸ τηλέφωνό του.

Ἀπὸ ἕνα ἀρχικὰ περιορισμένο περιστατικό, τὸ σκάνδαλο τῶν ὑποκλοπῶν ἐξελίχθηκε σὲ μιὰ ἐκτεταμένη ὑπόθεση παρακολούθησης ποὺ ταρακούνησε τοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας. Τὸ κακόβουλο λογισμικὸ «Predator» ἀποκαλύφθηκε σὲ δεκάδες τηλέφωνα προσωπικοτήτων ἀπὸ τὸν πολιτικὸ καὶ ἐπιχειρηματικὸ κόσμο, ἐνῷ παράλληλα ἀποκαλύφθηκε καὶ ἡ παράνομη ἐξαγωγή του σὲ καθεστῶτα ποὺ καταπατοῦν τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα. Ὡστόσο, οἱ δικαστικὲς ἀποφάσεις ποὺ ἀθώωσαν ὅλους τοὺς κρατικοὺς ἐμπλεκόμενους ἄφησαν ἀναπάντητα πολλὰ ἐρωτήματα.

Οἱ εἰσαγγελικὲς ἀρχὲς ἀποκάλυψαν ἕνα ἐντυπωσιακὸ γεγονός: 28 ἀπὸ τοὺς 116 στόχους τοῦ «Predator» βρέθηκαν νὰ παρακολουθοῦνται παράλληλα καὶ ἀπὸ τὴν Ε.Υ.Π. Ὡστόσο, τὸ Ἀνώτατο Δικαστήριο ἀπέρριψε αὐτὴ τὴν ἀλληλοεπικάλυψη ὡς ἁπλὴ σύμπτωση. Κατόπιν τούτου, ἡ καταστροφὴ τῶν σχετικῶν ἀρχείων ἦταν ἀναπόφευκτη. Ἡ ἀπόφαση αὐτὴ προκάλεσε ἔντονη ἀποθάρρυνση, καθώς, ἡ δημοσιογραφικὴ ἔρευνα εἶχε καταλήξει σὲ σαφῆ συμπεράσματα γιὰ τὴ σύνδεση μεταξὺ τῆς Ε.Υ.Π., —τοῦ πρωθυπουργικοῦ γραφείου— καὶ τοῦ κακόβουλου «ἰδιωτικοῦ» λογισμικοῦ, συμπεράσματα ποὺ ἀγνοήθηκαν παντελῶς ἀπὸ τὴ δικαιοσύνη.

Γ΄. Τὸ Ἐγκληματικὸ ναυάγιο:

Ἡ τραγωδία της Πύλου, ὅπου ἑκατοντάδες μετανάστες ἔχασαν τὴ ζωή τους ὅταν μιὰ τράτα βυθίστηκε τὸν Ἰούνιο τοῦ 2023, ἐξακολουθεῖ νὰ στοιχειώνει· παρὰ τὶς σοβαρὲς καταγγελίες ἐπιζώντων γιὰ τὴ συμπεριφορὰ τῆς ἑλληνικῆς ἀκτοφυλακῆς, καὶ οἱ διεθνεῖς ὀργανισμοὶ ἐκφράζουν ἀνησυχίες γιὰ τὴν ἔλλειψη οὐσιαστικῆς διερεύνησης τοῦ συμβάντος. Ἡ ἀπουσία σαφῶν ἀπαντήσεων γιὰ τὸν ρόλο τῶν ἑλληνικῶν ἀρχῶν ἀφήνει ἕνα βαθὺ κενὸ στὴν προσπάθεια νὰ ἀποδοθοῦν εὐθύνες καὶ νὰ ἀποφευχθοῦν ἀνάλογα τραγικὰ γεγονότα στὸ μέλλον.

Ἕνας μακρὺς νομικὸς ἀγῶνας ξεκινᾶ γιὰ τοὺς πληγέντες ἀπὸ τὴν τραγωδία της Πύλου, μὲ στόχο τὴν ἀποκάλυψη τῆς ἀλήθειας καὶ τὴν τιμωρία τῶν ἐνόχων.

Συμπεραίνω: Ἡ διαφθορὰ παραμένει ἕνα σοβαρὸ πρόβλημα σὲ πολλοὺς τομεῖς τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας, ὑπονομεύοντας τὴν ἐμπιστοσύνη τῶν πολιτῶν στὶς δημόσιες ἀρχὲς· ἀλλά, μὴ ἔχοντας τὴ διάθεση ἐμεῖς —οἱ περισσότεροι— ν’ ἀλλάξουμε κάτι… πρὸς τὸ καλύτερο.