Χρῆστος Κατσέας

Σημείωση: Στὸ παρὸν κείμενο, παρατίθενται πληθώρα εἰσαγωγικῶν, ὑπογραμμίζοντας τὴν ἐγγενῆ ἀδυναμία τῆς πολιτικῆς —καὶ τῶν ἐκπροσώπων της— ν’ ἀποδώσουν ἐτυμολογικὴ ἀκρίβεια στὶς λέξεις καὶ νὰ ἐναρμονίσουν τὶς πράξεις τους μ’ αὐτές. Τὸ σημαινόμενο τῶν ἐννοιῶν ὑποδηλώνει μιὰ οὐσία, κάτι ἐγγενῶς ὑπαρκτό, τὸ ὁποῖο, ὡστόσο, παραμένει δυστυχῶς ἀνυπόστατο κι ἀνεπιβεβαίωτο.

Κατ’ ἀρχάς…

Οἱ ἱστορικὲς Ρίζες τῆς Σύγκρουσης Σαμαρᾶ – Μπακογιάννη:

Ἡ ἀνάληψη τῆς ἡγεσίας ἀπὸ τὸν κ. Σαμαρᾶ τὸ 2009 προκάλεσε ἐνδοκομματικὲς ἀναταράξεις, καθὼς ἡ νίκη του ἑρμηνεύτηκε ὡς ἡ ἐπικράτηση μιᾶς περισσότερο «παραδοσιακῆς» καὶ «πατριωτικῆς» πτέρυγας τῆς Ν.Δ. ἔναντι τῆς «φιλελεύθερης» καὶ «κεντρώας» τάσης ποὺ ἐκπροσωποῦσε ἡ κ. Μπακογιάννη. Ἡ ἀποπομπή της ἀπ’ τὸ κόμμα, μετὰ τὴ διαφοροποίησή της στὸ ζήτημα τοῦ Δ.Ν.Τ., ἀποτέλεσε τὴν πρώτη ἀνοιχτὴ ρήξη. Ἡ ἵδρυση τῆς «Δημοκρατικῆς Συμμαχίας» σηματοδότησε τὴν προσωρινὴ διάσπαση τῆς Ν.Δ., μὲ τὴν κ. Μπακογιάννη νὰ ἐπιδιώκει νὰ δημιουργήσει ἕνα νέο «κεντροδεξιὸ» σχηματισμό. Παρ’ ὅτι ἡ ἐπιστροφή της στὸ κόμμα ἔφερε μιὰ ἐπιφανειακὴ ἑνότητα, οἱ ἰδεολογικὲς διαφορὲς δὲν γεφυρώθηκαν ποτὲ πλήρως.

Τὸ Σύγχρονο Ρῆγμα Σαμαρᾶ – Μητσοτάκη:

Τὰ τελευταῖα χρόνια, ἡ σχέση Σαμαρᾶ καὶ Μητσοτάκη ὑπῆρξε τεταμένη. Ἡ ἔντονη κριτικὴ τοῦ κ. Σαμαρᾶ ἐναντίον τῆς κυβέρνησης, ἰδίως σὲ θέματα ἐξωτερικῆς πολιτικῆς —ὅπως οἱ σχέσεις μὲ τὴν Τουρκία—, ἀλλὰ καὶ σὲ κοινωνικὰ ζητήματα —ὅπως ἡ θεσμοθέτηση τοῦ γάμου τῶν ὁμοφυλόφιλων ζευγαριῶν—, φανερώνει τὴν ἰδεολογικὴ ἀπόσταση μεταξύ τους. Ὁ κ. Σαμαρᾶς φαίνεται νὰ ἐκφράζει μιὰ πιὸ συντηρητικὴ καὶ «ἐθνοκεντρικὴ» ἀντίληψη γιὰ τὴ Ν.Δ., ἐνῷ ὁ κ. Μητσοτάκης ἔχει υἱοθετήσει μιὰ στρατηγικὴ διεύρυνσης πρὸς τὸ πολιτικὸ «κέντρο», ἡ ὁποία ἐνίοτε συγκρούεται μὲ τὶς παραδοσιακὲς «ἀξίες» τοῦ κόμματος.

Οἱ Συμβολικὲς Ἐνέργειες καὶ ἡ Κλιμάκωση:

Ἡ ἀπουσία τοῦ κ. Σαμαρᾶ ἀπὸ τὴν ἐπετειακὴ ἐκδήλωση γιὰ τὰ 50 χρόνια τῆς Ν.Δ. καὶ ἡ ὁμιλία του στὸ Πολεμικὸ Μουσεῖο, ποὺ περιεῖχε αἰχμὲς κατὰ τῆς κυβερνητικῆς πολιτικῆς, ὑπῆρξαν ἐνδεικτικὲς τῆς ἐπιθυμίας του νὰ διαφοροποιηθεῖ σαφῶς ἀπὸ τὴν παροῦσα ἡγεσία. Ἡ κριτική του κατὰ τοῦ ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν, μὲ ὑπαινιγμοὺς γιὰ «χαριεντισμούς» μὲ τὴν Τουρκία, ἀποτέλεσε τὴν κορύφωση μιᾶς μακρᾶς περιόδου ἀντιπαράθεσης.

Ἐνδοκομματικὲς Προεκτάσεις:

Ἡ ἔνταση ποὺ περιγράφεται ἀναδεικνύει τὰ δύο βασικὰ ρεύματα ποὺ συνυπάρχουν στὴ Ν.Δ.: τὸ συντηρητικό – «πατριωτικό», ποὺ δίνει «ἔμφαση» σὲ θέματα «ἐθνικῆς κυριαρχίας» καὶ «παραδοσιακῶν ἀξιῶν», καὶ τὸ πιὸ «φιλελεύθερο – κεντρῶο», ποὺ ἐπιδιώκει τὴ διεύρυνση καὶ τὴν «ἐκσυγχρονιστικὴ» ἀτζέντα. Ἡ σύγκρουση αὐτὴ δὲν εἶν’ ἁπλῶς προσωπική, ἀλλὰ δομική, καθὼς ἀφορᾶ τὸ ἰδεολογικὸ μέλλον τοῦ κόμματος.

Ἡ ἀποπομπή τοῦ κ. Ἀντώνη Σαμαρᾶ ἀπὸ τὴ Νέα Δημοκρατία προμηνύει τὴν ἐκδήλωση ἀλληλοδιαδοχικῶν πολιτικῶν ἀνακατατάξεων, ἀναζωπυρώνοντας τὴ φημολογία περὶ ἐνδεχόμενης προσφυγῆς στὶς κάλπες σὲ χρόνους προγενέστερους τοῦ προβλεπομένου. Ἀκόμη καὶ κύκλοι στελεχῶν προσκείμενοι στὴν πρωθυπουργική αὐλὴ δὲν ἀποκλείουν πλέον τὴν πραγματοποίηση αὐτοῦ τοῦ σεναρίου.

Ἐνδεικτικὸ παράδειγμα ἀποτελεῖ τὸ περιστατικὸ τοῦ 1993, κατὰ τὸ ὁποῖο ὁ κ. Ἀντώνης Σαμαρᾶς διεγράφη καὶ ἀποχώρησε ἀπὸ τὴ Νέα Δημοκρατία, ἐκτοξεύοντας κατηγορίες περὶ «ἐκποίησης τῆς Μακεδονίας» ἐναντίον τοῦ τότε πρωθυπουργοῦ κ. Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Ὁ κ. Σαμαρᾶς χαρακτηρίζεται ἀπὸ μιὰ διαχρονικὴ ροπὴ πρὸς τὴν πρόκληση ἐντάσεων, ἐπιδεικνύοντας διαρκῆ «ἀνησυχία», διαμαρτυρόμενη διάθεση καὶ ὑπέρμετρη ἀλαζονεία καθ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς πολιτικῆς του πορείας.

Διευκρινίζω, ὅτι, ἡ παροῦσα ἀνάλυση, δὲν ἀποβλέπει στὴν πλήρη ἀποποιήσῃ τῶν εὐθυνῶν ἐκ μέρους τοῦ Κ. Μητσοτάκη, οὔτε στὴν ὑποβάθμιση τῆς βεβαιωμένης λογικῆς τῶν ἀπόψεων τοῦ Α. Σαμαρᾶ ἐπί του προκειμένου ζητήματος.

Ἡ δημοσιοποίηση τῆς συνεντεύξεως τοῦ κ. Σαμαρᾶ, φιλοξενούμενης ὡς κεντρικὸ ἄρθρο στὴν ἐφημερίδα «Τὸ Βῆμα», ἐλάχιστες ὧρες μετὰ τὴν αἰφνίδια ἀποχώρηση τοῦ Α’ Γενικοῦ Διευθυντῆ τοῦ Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν, κ. Ρόδου Κούνδουρου, συνιστᾶ τὸ ὕστατο ἐπεισόδιο σὲ μιὰ παρατεταμένη, ἐντεινόμενη ἀντιπαράθεση —ἡ ὁποία διαπερνᾶ τὸν ἀστικὸ κώδικα καλῆς συμπεριφορᾶς τῶν σχέσεων μεταξὺ τοῦ νῦν πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ προκατόχου του.

Ἡ ἐσωτερικὴ δυναμικὴ τῆς Κοινοβουλευτικῆς Ὁμάδας τῆς Νέας Δημοκρατίας ἔχει καταστεῖ κύριο ἀντικείμενο πολιτικῆς ἀνάλυσης. Εἶναι ἀναντίρρητο, ὅτι, ὁ κ. Σαμαρᾶς διατηρεῖ ἀξιόλογη ἐπιρροὴ σὲ πλῆθος βουλευτῶν, ἡ ὁποία ὑπερβαίνει τὸν ἀριθμὸ ποὺ ἀπαιτεῖται γιὰ τὴν ἀπώλεια τῆς κυβερνητικῆς πλειοψηφίας. Ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Σαμαρᾶ προκύπτει ἀβίαστα τὸ «ἀσφαλὲς» συμπέρασμα ὅτι ἡ διαγραφή του δὲν πρόκειται νὰ ἀνακόψει τὶς δημόσιες παρεμβάσεις του: —«Μιλοῦσα, μίλησα καὶ θὰ συνεχίσω νὰ ὁμιλῶ ἀποκλειστικὰ περὶ ὅσων ἀπασχολοῦν τὴν Ἑλλάδα», ἐπισημαίνει, καταλογίζοντας στὸν κ. Μητσοτάκη τὴν ἀλλοίωση τοῦ ἰδεολογικοῦ πυρῆνα τῆς Νέας Δημοκρατίας.

Χαρακτηριστικῶς ἀναφέρει: —«Ἡγεῖται ἑνὸς κόμματος ποὺ πλέον ἐλάχιστα θυμίζει τὴ Νέα Δημοκρατία». Οἱ παροῦσες ἐξελίξεις λαμβάνουν χώρα σὲ μιὰ ἰδιαίτερα ἰδιάζουσα ἱστορικὴ συγκυρία, κατὰ τὴν ὁποία τὰ πολιτικὰ μορφώματα ποὺ τοποθετοῦνται δεξιότερα τῆς Νέας Δημοκρατίας σημειώνουν ἐντυπωσιακὴ ἄνοδο στὶς δημοσκοπήσεις. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἔχει ἤδη προκαλέσει βαρυσήμαντα πλήγματα στὴ θεμελιώδη πολιτικὴ φυσιογνωμία τῆς Νέας Δημοκρατίας, ὅπως ἀποτυπώθηκε ἐμφατικὰ στὶς τελευταῖες εὐρωεκλογές.

Πέραν τῆς ἀναταραχῆς ποὺ ἀναπόφευκτα θὰ προκληθεῖ στοὺς κόλπους τῆς «γαλάζιας» παράταξης καὶ τῆς αὐξημένης ἐσωστρέφειας ποὺ θὰ ἐκλύσει ἡ ἀποπομπή τοῦ κ. Σαμαρᾶ, θεωρεῖται σχεδὸν ἀναπόδραστο ὅτι ἡ περιθωριοποίηση ἑνὸς «ἱστορικοῦ» παράγοντα μὲ ἰσχυρὴ ἐπιρροὴ στοὺς κύκλους τῆς «λαϊκῆς δεξιᾶς» θὰ βαθύνει ἔτι περαιτέρω τὴ ρήξη ποὺ ὑφέρπει μεταξὺ τοῦ κ. Μητσοτάκη καὶ τοῦ ἐν λόγῳ ἰδεολογικοῦ ἀκροατηρίου. Ἡ διαμορφούμενη αὐτὴ δυναμική, ἂν καὶ ἐνδεχομένως ὑπόγεια, δύναται νὰ ἐπιφέρει σταδιακὴ ἀποδόμηση τῆς μέχρι πρότινος ἀδιαμφισβήτητης ἡγεμονίας του, μὲ τὰ πρῶτα ψήγματα αὐτῆς τῆς ἀποσταθεροποίησης νὰ ἀναδύονται ἐντὸς τοῦ εὐρύτερου παραταξιακοῦ μηχανισμοῦ.

Ἡ ἐπικείμενη πολιτικὴ κίνηση τοῦ κ. Σαμαρᾶ, ἰδιαίτερα ἐὰν αὐτὴ συνίσταται στὴν ἵδρυση ἑνὸς νέου πολιτικοῦ φορέα μὲ «ἐθνικιστικὸ» (παραπλανητικὸ) προσανατολισμό, ἔχει τὴ δυναμικὴ νὰ ἐξελιχθεῖ σὲ πολιτικὸ «κατακλυσμὸ». Σὲ μιὰ τέτοια περίπτωση, ὁ πρωθυπουργὸς θ’ ἀντιμετωπίσει τὸ φάσμα μιᾶς ἐκλογικῆς ἥττας μὲ διαστάσεις ἱστορικῆς πολιτικῆς καταστροφῆς.

Συμπέρασμα:

Ἡ διαρκὴς ἀντιπαράθεση τῶν κυρίων: Σαμαρᾶ καὶ Μητσοτάκη, ὅπως κ’ ἡ προγενέστερη σύγκρουση μὲ τὴν κ. Μπακογιάννη, ἐκφράζει τὴ δυσκολία τῆς Ν.Δ. νὰ ἰσορροπήσει μεταξὺ τῶν παραδοσιακῶν της ριζῶν καὶ τῶν σύγχρονων πολιτικῶν ἀπαιτήσεων. Τὸ πῶς θὰ διαχειριστεῖ αὐτὲς τὶς ἐντάσεις στὸ μέλλον θὰ καθορίσει τὴν ἑνότητά της καὶ τὴν ἱκανότητά της νὰ παραμείνει κυρίαρχη στὸν πολιτικὸ χάρτη τῆς χώρας. —Ἂς ἐλπίσουμε, ὅτι, θ’ ἀποτύχει!

* * *

Ἀκολουθεῖ ἡ ἀνακοίνωση τοῦ κυβερνητικοῦ ἐκπροσώπου:

[«Ἔχουμε πεῖ πολλὲς φορὲς ὅτι οἱ πρώην Πρωθυπουργοὶ ἔχουν τὸ εἰδικὸ προνόμιο νὰ διατυπώνουν κατὰ καιροὺς τὶς ἀπόψεις καὶ τὶς ἀνησυχίες τους γιὰ ζητήματα πολιτικῆς. Ὁ κ. Σαμαρᾶς, στὴν τελευταία συνέντευξή του, ὡστόσο, δὲν διατύπωσε ἀπόψεις. Ἀλλὰ ἐξέφρασε τὴν πλήρη διαφωνία του στὸ σύνολο τῆς ἀσκούμενης κυβερνητικῆς πολιτικῆς. Ἐπιπλέον, μὲ τρόπο ἀνοίκειο καὶ προκλητικό, υἱοθέτησε ἀκραῖα ψεύδη, διαστρεβλώνοντας δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν οἱ ὁποῖες ἔχουν διευκρινιστεῖ κατ’ ἐπανάληψη καὶ ἀναλυτικά. Ἔφτασε, μάλιστα, στὸ σημεῖο νὰ ἰσχυριστεῖ ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς τῆς Ἑλλάδας καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας «χαριεντίζονταν» μὲ τὸν Πρόεδρο τῆς Τουρκίας καὶ τὸν Πρωθυπουργὸ τῆς Ἀλβανίας.

Τέλος, ἡ ἄκαιρη συζήτηση στὴν ὁποία ἐπέμεινε γύρω ἀπὸ τὴν ἐκλογὴ Προέδρου τῆς Δημοκρατίας συνιστᾶ προσβολὴ γιὰ τὸ πρόσωπο καὶ τὸν θεσμὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ κράτους. Ὅλα τὰ παραπάνω δὲν μποροῦν νὰ γίνουν οὔτε ἀνεκτά, οὔτε ἀποδεκτά.

Ἡ κοινωνία ἔχει ἀφήσει πίσω, ἐδῶ καὶ χρόνια, λογικὲς πολιτικῆς «καμαρίλας» καὶ συμπεριφορὲς ποὺ διαπνέονται ἀπὸ τὸ κομματικὸ «γινάτι». Ὅσοι, δέ, ὁραματίζονται μία συρρικνωμένη ΝΔ στὸ μέτρο τοῦ 18%, ἂς ἀναλογιστοῦν ὅτι, μὲ τὴ στρατηγικὴ τοῦ Κυριάκου Μητσοτάκη, ἡ Νέα Δημοκρατία κέρδισε μέχρι σήμερα τρεῖς ἐθνικὲς ἐκλογὲς μὲ ποσοστὰ τῆς τάξεως τοῦ 40%».

Ὡς ἐκ τούτου, ὁ κ. Σαμαρᾶς, μὲ τὴ σημερινὴ συνέντευξή του, θέτει ἑαυτόν, γιὰ δεύτερη φορὰ μετὰ τὸ 1993, ἐκτὸς Νέας Δημοκρατίας. Ἐξάλλου, αὐτὸ ἐπεδίωξε. Αὐτὴ τὴ φορά, ὅμως, ἡ ἱστορία δὲν θὰ ἐπαναληφθεῖ. Ἡ Κυβερνητικὴ πλειοψηφία συνεχίζει σταθερὰ τὴν πορεία της, χωρὶς τὸν κ. Σαμαρᾶ. Κανεὶς δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ παίζει μὲ τὴ σταθερότητα τῆς πατρίδας σὲ αὐτοὺς τοὺς ταραγμένους καιρούς.»]