Γρηγόρης Τσουκαλᾶς: Ἱδρυτὴς καὶ Συντονιστὴς στό: starconsciousness.blogspot.com Ἐρευνητής, Ἀρθρογράφος – Ἀναλυτὴς σὲ Γεωπολιτικοὺς ἱστοχώρους: militaire.gr, slpress.gr, κ.α.

  • Ὑποσημείωση: Χρῆστος Κατσέας

Ὁ ὅρος Ψυχολογικὸς πόλεμος, χρησιμοποιεῖται γιὰ νὰ δηλώσει ὁποιαδήποτε ἐνέργεια ποὺ ἀσκεῖται, κυρίως μὲ ψυχολογικὲς μεθόδους, μὲ στόχο νὰ προκαλέσει μιὰ προγραμματισμένη ψυχολογικὴ ἀντίδραση σὲ ἄλλα ἄτομα.

Στὴν προπαγάνδα, τὰ τσιτάτα εἶναι ἀποσπάσματα κειμένων ποὺ χρησιμοποιοῦνται γιὰ νὰ διαστρεβλώσουν μιὰ πολιτικὴ ἔννοια, νὰ συκοφαντήσουν δημόσια πρόσωπα καὶ πολιτικοὺς ἀντιπάλους. Γίνεται προσπάθεια ὥστε, ὁ στόχος τῆς προπαγάνδας νὰ ἀποδεχθεῖ τὸ μήνυμα τοῦ προπαγανδιστῆ σὰ δικό του πιστεύω.

Ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς τῆς τεχνικῆς δὲν εἶναι εὔκολα διακριτή. Μερικὲς φορές, εἶναι ἐκλεπτυσμένη καὶ κινεῖται στὸν χῶρο τῶν φιλοσοφικῶν καὶ ψυχολογικῶν ἀπόψεων καὶ τῆς ἰδεολογικῆς ἀντιπαράθεσης. Ἀκόμη ὅμως καὶ ὅταν εἶναι χοντροκομμένη, δὲν εἶναι εὔκολο νὰ γίνει ἀντιληπτὴ διότι ἀπαιτεῖ εἰδικὲς γνώσεις καὶ δαημοσύνη, ποὺ δὲν ἔχουν οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι. Εἶναι διαπιστωμένο ὅτι, οἱ ἐπιχειρησιακὲς τακτικὲς στοὺς πολέμους ἀλλάζουν ὡς πρὸς τὸν τρόπο ἐκδήλωσής τους ἀναλόγως τῆς ἐποχῆς καὶ τῶν τεχνικῶν μέσων. Ἔχουν ὅμως κατὰ βάση τὴν ἴδια λογική, νὰ ἐπιτευχθεῖ, —δηλαδὴ— ἡ νίκη ἐναντίον τοῦ ἀντιπάλου μὲ τὸν πλέον πρόσφορο τρόπο, μὲ ὅσο τὸ δυνατὸ λιγότερες ἀνθρώπινες ἀπώλειες καὶ μὲ τὸ πιὸ ἄμεσο, ταχύτερο, καὶ καθολικὸ ἀποτέλεσμα.

Μία ἀπὸ τὶς τεχνικὲς αὐτὲς τοῦ λεγόμενου ψυχολογικοῦ πολέμου, ἐφάρμοσε ὁ μεγάλος καὶ ἐξαιρετικὰ εὐφυὴς στρατηγὸς τῶν ἀρχαίων Ἀθηναίων, —ὁ φημισμένος παγκοσμίως— Θεμιστοκλῆς ὁ Φρεάρριος[1], κατὰ τὴ διάρκεια τῶν Περσικῶν πολέμων, ὅπως μᾶς πληροφορεῖ ὁ Ἡρόδοτος καὶ ὁ Πλούταρχος. Ἡ τακτική του, μάλιστα, ἀποτελεῖ μέχρι καὶ σήμερα ἀντικείμενο ἐργασιῶν καὶ ἐρευνῶν σ’ ὅλον τὸν κόσμο. Ὁ Σοὺν Τζού, ὁ Κινέζος στρατηγὸς καὶ φιλόσοφος, στό: «Ἡ Τέχνη τοῦ Πολέμου», —γύρω στὸ 500 π.Χ.— ὑπογράμμισε τὴ σπουδαιότητα τῆς ἐξαπάτησης, δηλώνοντας ὅτι: «ὅλοι οἱ πόλεμοι βασίζονται στὴν ἐξαπάτηση».

Μία ἀπὸ τὶς πιὸ ἀποτελεσματικὲς ἄμυνες ἐνάντια στὸν ψυχολογικὸ πόλεμο εἶναι: ἡ ἀνάπτυξη ἰσχυρῆς παιδείας στὰ μέσα ἐπικοινωνίας καὶ δεξιοτήτων κριτικῆς σκέψης. Μὲ τὸ νὰ μποροῦμε νὰ ἀναλύουμε καὶ νὰ ἀξιολογοῦμε τὶς πληροφορίες ποὺ βρίσκουμε, μποροῦμε νὰ διακρίνουμε καλύτερα μεταξὺ τῶν ἀξιόπιστων πηγῶν καὶ τῶν ψευδῶν εἰδήσεων, προπαγάνδας ἢ παραπληροφόρησης. Μιὰ ἄλλη ἀποτελεσματικὴ ἄμυνα ἐνάντια στὸν ψυχολογικὸ πόλεμο, εἶναι ἡ ἐνίσχυση τῆς διαφάνειας καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης μεταξὺ τῶν κυβερνήσεων, τῶν ὀργανισμῶν καὶ τοῦ κόσμου. Ἡ διεθνὴς συνεργασία καὶ ἡ ἀνταλλαγὴ πληροφοριῶν μποροῦν νὰ βοηθήσουν τὶς κυβερνήσεις καὶ τοὺς ὀργανισμοὺς νὰ κατανοήσουν καλύτερα καὶ νὰ ἀνταποκριθοῦν στὶς ἀπειλὲς ψυχολογικοῦ πολέμου. Μοιράζοντας πληροφορίες, βέλτιστες πρακτικὲς καὶ τεχνολογικὲς ἐξελίξεις, μποροῦμε νὰ ἀναπτύξουμε πιὸ ἀποτελεσματικὲς στρατηγικὲς γιὰ τὴν καταπολέμηση αὐτῶν τῶν τακτικῶν.

Ὑποσημείωση:

[1] Πλούταρχος, «Βίοι Παράλληλοι», «Θεμιστοκλῆς», 1.1: […] «Θεμιστοκλεῖ δὲ τὰ μὲν ἐκ γένους ἀμαυρότερα πρὸς δόξαν ὑπῆρχε• πὰτρὸς γὰρ ἦν Νεοκλέους οὐ τῶν ἄγαν ἐπιφανῶν Ἀθήνησι, Φρεαῤῥίου τῶν δήμων ἐκ τῆς Λεοντίδος φυλῆς, νόθος δὲ πρὸς μητρός, ὡς λέγουσιν• Ἀβρότονον Θρήισσα γὺνὴ γένος• ἀλλὰ τεκέσθαι τὸν μέγαν Ἕλλησὶν φημι Θεμιστοκλέα».

Ἀπόδοση κειμένου: «Ὁ Θεμιστοκλῆς, ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῆς καταγωγῆς του, δὲν διέθετε ἰδιαίτερα λαμπρὸ παρελθόν. Ὁ πατέρας του, ὁ Νεοκλῆς, δὲν ἦταν ἀπὸ τοὺς πολὺ γνωστοὺς πολῖτες τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ ἀνῆκε στὸν δῆμο των Φρεαρρίων, ἀπὸ τὴν φυλὴ Λεοντίδα. Ἐπιπλέον, ὅπως λέγεται, ὁ Θεμιστοκλῆς ἦταν νόθος, —δηλαδὴ εἶχε γεννηθεῖ ἐκτὸς γάμου— ἀπὸ μητέρα τὴ Θρακιώτισσα Ἀβρότονον. Παρόλα αὐτά, πιστεύω ὅτι ὁ Θεμιστοκλῆς ἦταν μιὰ μεγάλη προσωπικότητα γιὰ τοὺς Ἕλληνες.» Χ.Κ.