Γρηγόρης Τσουκαλᾶς: Ἱδρυτὴς καὶ Συντονιστὴς στό: starconsciousness.blogspot.com Ἐρευνητής, Ἀρθρογράφος – Ἀναλυτὴς σὲ Γεωπολιτικοὺς ἱστοχώρους: militaire.gr, slpress.gr, κ.α.

  • Σχόλιο: Χρῆστος Κατσέας

Προπαγάνδα εἶναι ὁποιαδήποτε μορφὴ ἐπικοινωνίας ἀποσκοπεῖ στὸ νὰ ἐπηρεάσει τὴ στάση μιᾶς κοινότητας ἢ ἑνὸς ἀτόμου ἀπέναντι σὲ ἕνα ζήτημα. Ὁ προπαγανδιστὴς ἐπιδιώκει νὰ μεταλλάξει τὸν τρόπο δράσης τῆς σκέψης ἤ, τὴν ἄμεση παρουσίαση ἑνὸς μηνύματος μὲ ἕναν συγκεκριμένο τρόπο ὥστε νὰ ἐξυπηρετήσει συγκεκριμένους σκοπούς.

Ἐτυμολογικά, προπαγάνδα σημαίνει: «διάδοση μίας φιλοσοφίας ἢ ἄποψης». Ἱστορικά, ὁ ὅρος χρησιμοποιεῖται ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐντὸς τοῦ πολιτικοῦ πλαισίου καὶ ἰδιαίτερα ἀναφορικὰ μὲ συγκεκριμένες κινήσεις ποὺ προωθοῦνται ἀπὸ τὸν προπαγανδιστή. Οἱ ἄνθρωποι δυσκολεύονται νὰ ἀναγνωρίσουν τὴν προπαγάνδα ὡς προπαγάνδα ὅταν εἶναι ἰδιωτική! Ὁ Τσόμσκι ἔχει ἀπαντήσει ἀρκετὲς φορὲς ὅτι παρὰ τὶς σημαντικὲς ἀλλαγὲς ποὺ ἐπέφερε τὸ ἴντερνετ στὴ διάδοση τῶν πληροφοριῶν, ἡ βασική του θέση, γιὰ τὶς πιέσεις ποὺ ἀσκοῦν τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα στὴ λειτουργία τῶν Μ.Μ.Ε., δὲν ἔχει ἀλλάξει ἀποτέλεσμα, μεταξὺ ἄλλων, εἶναι καὶ ἡ δημιουργία τεχνητῶν ἐντάσεων καὶ ψεύτικων διαχωριστικῶν γραμμῶν μεταξὺ τοῦ πληθυσμοῦ. Παρ’ ὅλα αὐτά, ὁ ἴδιος δὲν ἀμφισβητεῖ τὴ «συναίνεση» ποὺ παραμένει κυρίαρχη ὅταν διακυβεύονται κρίσιμα ζητήματα τῆς τάξης ποὺ ἐλέγχει κάποια ἀπὸ τὰ Μ.Μ.Ε.

Ὁ συνειδητὸς καὶ εὐφυὴς χειρισμὸς τῶν ὀργανωμένων συνηθειῶν καὶ τῶν ἀπόψεων σχετικὰ μὲ τὶς μᾶζες εἶναι ἕνα σημαντικὸ στοιχεῖο στὴ δημοκρατικὴ κοινωνία. Ἐκεῖνοι ποὺ διαχειρίζονται αὐτὸν τὸν ἀπαρατήρητο μηχανισμὸ τῆς κοινωνίας ἀποτελοῦν μιὰ ἀθώρητη δύναμη. Ὁ μέσος πολίτης εἶναι ὁ πιὸ εὐαίσθητος αἰσθητῆρας ποὺ ὑπάρχει ἐπὶ τῆς γῆς. Ὁ ἴδιος του ὁ νοῦς εἶναι τὸ μεγαλύτερο φράγμα ἀνάμεσα σ’ αὐτὸν καὶ τὴν πραγματικότητα. Μέσα στὸ μυαλό του ὑπάρχουν στεγανὰ διαμερίσματα, ἀδιαπέραστα ἀπὸ τὴ λογική. Ἡ τάση του γιὰ ἀπόλυτες ἀπόψεις εἶναι ἡ δυσχέρεια ποὺ τὸν κάνει νὰ μὴν λειτουργεῖ μὲ βάση τὴ σκέψη καὶ τὴν ἐμπειρία του, ἀλλά, μόνο, μὲ μαζικὲς ἀντιδράσεις.

Θὰ ἦταν πιὸ σωστὸ νὰ ποῦμε πὼς ἡ ἀτομικότητα συντρίβει τὴν προπαγάνδα. Τὰ λόγια τοῦ Σοπενχάουερ σκιαγραφοῦν ἐν μέρει τὴ σημερινή μας πραγματικότητα. Οἱ τεχνικὲς χειραγώγησης καὶ προπαγάνδας κατευθύνουν σὲ μεγάλο βαθμὸ τὶς ἐξελίξεις. Θὰ ἀποφύγουμε ὁποιουδήποτε εἴδους συνωμοσιολογία καὶ θὰ ταξιδέψουμε μαζὶ σὲ ἕνα κόσμο ποὺ φαντάζει πραγματικός, ἀλλά, δὲν εἶναι. Σὲ ἕνα νοητὸ κόσμο ποὺ κατευθύνει τὴν πραγματικότητά μας περισσότερο ἀπὸ ὅσο θέλουμε νὰ πιστεύουμε, ἡ προσέγγιση καὶ παρουσίαση ἑνὸς τέτοιου εἴδους θέματος, εὔκολα μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει σὲ λαβυρίνθους ἰδεῶν, ―καὶ ὁ Μινώταυρος τῆς προπαγάνδας παραμονεύει.

Ἡ προπαγανδιστικὴ πειθώ: χρειάζεται νὰ πείσετε, εἴτε ἀξίζετε, εἴτε ὄχι. Κάπου ἐδῶ, λοιπόν, ἀρχίζει ἡ ἱστορία μας. Κάπου ἐδῶ ὁ χαρακτῆρας τῆς φύσης τοῦ πολίτη καὶ ἡ παιδεία του δέχονται πανίσχυρα πλήγματα, καὶ οἱ «πόρτες τῆς ἀντίληψης» ὅπως ἀναφέρει ὁ Οὐίλιαμ Μπλέϊκ[1]. Ὁ ὅρος προπαγάνδα (propagare ποὺ σημαίνει διαδίδω στὰ λατινικὰ) ἀντανακλᾶ τὴν πολιτική, καὶ ὄχι μόνο, χρήση τῶν Μ.Μ.Ε. ἀκόμα καὶ τρόλ. μὲ σκοπὸ τὸν ἐπηρεασμὸ τῆς κοινῆς γνώμης.

Σχόλιο:

[1] «Ἂν οἱ πόρτες τῆς ἀντίληψης καθαρίζονταν, τὸ καθετὶ θὰ παρουσιαζόταν στὸν ἄνθρωπο ὅπως πραγματικὰ εἶναι: ἄπειρο.» Ἡ φράση τοῦ Οὐίλιαμ Μπλέϊκ ἀποτελεῖ ἕναν ἀπὸ τοὺς πιὸ συζητημένους καὶ ἑρμηνευμένους ἀφορισμοὺς στὴν ἱστορία τῆς τέχνης καὶ τῆς φιλοσοφίας. Τί ἀκριβῶς ἐννοοῦσε ὁ Μπλέϊκ; Ἡ φράση αὐτή μας καλεῖ νὰ ἀναλογιστοῦμε τὴ φύση τῆς πραγματικότητας καὶ τὸν τρόπο ποὺ τὴν ἀντιλαμβανόμαστε. Ὁ ποιητὴς ὑπονοεῖ ὅτι ἡ ἀνθρώπινη ἀντίληψη εἶναι περιορισμένη, φιλτραρισμένη ἀπὸ τὶς προκαταλήψεις, τὶς πεποιθήσεις καὶ τὶς κοινωνικές μας δομές. Οἱ «πόρτες τῆς ἀντίληψης» εἶναι σὰν τὰ παράθυρα τῆς ψυχῆς μας, τὰ ὁποῖα συχνὰ εἶναι θολωμένα ἢ κλειστά. Χ.Κ.